ԵՐԵՎԱՆ, 16 մարտի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի ֆինանսական շուկայում անցած շաբաթը նշանավորվեց մասնագիտացված միջազգային համաժողովում կապիտալի շուկայի զարգացման հեռանկարների քննարկմամբ, Կենտրոնական բանկի կարգավորող նախաձեռնություններով և ապահովագրական համակարգում կատարված փոփոխություններով։ Օրակարգում էին նաև դրամի արժութային դինամիկան, կայուն ֆինանսավորման վերաբերյալ հրապարակումները և ֆինանսական կազմակերպությունների հաճախորդների պաշտպանությանն ուղղված միջոցառումները։
1. Կապիտալի շուկա. Երևանում տեղի ունեցավ Capital Markets Armenia IV համաժողովը
Մարտի 13-ին Երևանում տեղի ունեցավ Capital Markets Armenia IV միջազգային համաժողովը, որը նվիրված էր Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացմանը և դրա ինտեգրմանը միջազգային ֆինանսական համակարգին։ Միջոցառմանը, ըստ կազմակերպիչ Cbonds-ի տվյալների, մասնակցել են ավելի քան 250 ներկայացուցիչներ կարգավորող մարմիններից, առևտրային բանկերից, ներդրումային ընկերություններից, միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններից և տարբեր երկրների ենթակառուցվածքային հաստատություններից։
Համաժողովն ավանդաբար հանդես է գալիս որպես մասնագիտական հարթակ՝ ֆինանսական համակարգի և կապիտալի շուկայի ենթակառուցվածքների վիճակի քննարկման, ինչպես նաև տարածաշրջանային ֆինանսական կենտրոնների մասնակիցների և միջազգային ներդրումային կառույցների միջև փորձի փոխանակման համար։
2. Վճարումներ և հեռահար ծառայություններ. ՀՀ ԿԲ-ն սահմանել է առցանց գործարքների ինքնարգելափակման շրջանակ
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը մարտի 11-ին հայտնել է, որ 2026 թվականի հուլիսի 1-ից սպառողները հնարավորություն կունենան սեփական նախաձեռնությամբ արգելափակել առցանց ֆինանսական գործարքները՝ մեկ հպումով՝ բանկերի բջջային հավելվածների կամ ֆինանսական կազմակերպությունների կայքերի միջոցով։ Պահանջը կվերաբերի բանկերին, վարկային կազմակերպություններին և վճարահաշվարկային ընկերություններին։
Միջոցառումը վերաբերում է հեռահար սպասարկման գործարքներին, այդ թվում՝ առցանց վարկերի ձևակերպմանը, դրամական փոխանցումներին և հաշիվներով կատարվող գործառնություններին։
Ինքնարգելափակման մեխանիզմի ներդրումը նպատակ ունի ուժեղացնել հաճախորդների պաշտպանությունը թվային սպասարկման ալիքներում և նվազեցնել խարդախության ռիսկերը։
Ֆինանսական կազմակերպությունների համար սա կարող է նշանակել բջջային և ինտերնետ-բանկային ծառայություններում համապատասխան գործառույթի ներդրման անհրաժեշտություն, իսկ հաճախորդների և բիզնեսի համար՝ հեռահար գործարքների նկատմամբ վերահսկողության լրացուցիչ գործիքի ձևավորում։
3. Բանկեր և համապատասխանություն (compliance). Կարգավորողը զգուշացրել է հեռախոսային խարդախությունների աճի մասին
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը մարտի 13-ին զգուշացրել է հեռախոսային խարդախությունների դեպքերի աճի մասին, երբ զեղծարարները ներկայանում են որպես հեռահաղորդակցության ընկերությունների աշխատակիցներ և առաջարկում են տեղադրել հավելվածներ կամ հեռահար հասանելիություն տրամադրել սարքին։ Արդյունքում՝ նման գործողությունները կարող են հանգեցնել հաճախորդների բանկային հավելվածներին և հաշիվներին հասանելիության։
Զգուշացման համատեքստը կապված է սոցիալական ինժեներիայի տարածման և հեռահար կապուղիների օգտագործման հետ։ Բանկային ոլորտի համար նման դեպքերը կարող են ազդել թվային ծառայությունների պաշտպանության, գործառնական ռիսկերի կառավարման և հաճախորդների հետ հաղորդակցության հարցերի վրա։
4. Արժութային շուկա. դրամը պահպանում է կայունությունը դոլարի նկատմամբ
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ շաբաթվա ընթացքում դոլարի պաշտոնական փոխարժեքը ձևավորվել է 377 դրամի սահմաններում։
Եվրոյի փոխարժեքը դրամի նկատմամբ ավելի նկատելի տատանումներ է ցուցադրել, մինչդեռ ռուսական ռուբլու փոխարժեքի տատանումները թույլ էին։
Դոլարի կայունության պահպանումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բանկային հաշվարկների և ներմուծման-արտահանման գործարքներում կնքվող պայմանագրերի համար, որտեղ դոլարը մնում է հաշվարկային հիմնական արժույթը։ Եվրոյի ավելի փոփոխական դինամիկան կարող է արտացոլել արտաքին արժութային շուկաների ազդեցությունը։
5. Բանկեր և կայուն ֆինանսավորում. ԿԲ-ն ներկայացրել է կայուն զարգացման վերաբերյալ զեկույց
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը մարտի 10-ին ներկայացրեց «Կայունության հաշվետվություն 2025»-ը, որտեղ ներկայացրել է ֆինանսական կայունության համատեքստում կայուն զարգացման մոտեցումները։ Փաստաթղթում արտացոլված են կլիմայական գործոնների, տվյալների և տեխնոլոգիաների օգտագործման հետ կապված ռիսկերի կառավարման, ինչպես նաև կայուն և «կանաչ» ֆինանսավորման գործիքների զարգացման մոտեցումները։
Հաշվետվությունը կարող է նախանշել բանկային համակարգի աշխատանքի ուղղությունները կայուն ֆինանսավորման և ռիսկերի կառավարման ոլորտում՝ ներառյալ կլիմայական գործոնների հաշվառումը և համապատասխան վերլուծական գործիքների զարգացումը։ Հաշվետվությունում նաև սահմանվել են առանձին քայլեր 2026 թվականի բանկային ոլորտի համար։
6. Ապահովագրություն. ապրիլի 1-ից բարձրանում են ԱՊՊԱ փոխհատուցման սահմանաչափերը
2026 թվականի ապրիլի 1-ից Հայաստանում ուժի մեջ կմտնեն Ավտոմեքենաների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության (ԱՊՊԱ) համակարգում կատարված փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են ապահովագրական փոխհատուցումների առավելագույն սահմանաչափերի բարձրացում։ Ինչպես մարտի 11-ին հայտնեց ՀՀ ԿԲ-ն, մեկ տուժողին հասանելիք գույքային վնասի փոխհատուցման սահմանաչափը 1,8 մլն դրամից դառնում է 2,5 մլն դրամ, իսկ կյանքին և առողջությանը պատճառված վնասի փոխհատուցումը՝ 3,3 մլն-ից դառնում է 3,5 մլն դրամ։
Բացի այդ, մեկ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի համար բոլոր տուժողներին վճարվող ապահովագրական հատուցումների ընդհանուր սահմանաչափերը ավելանում են՝ գույքային վնասի գծով մինչև 25 մլն դրամ, իսկ կյանքին և առողջությանը պատճառված վնասի գծով՝ մինչև 35 մլն դրամ։ Փոփոխությունները հաստատվել են Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրոյի կողմից։
Ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների և ապահովագրական ընկերությունների համար ապահովագրական ծածկույթի այս ճշգրտումը կարող է նշանակել ապահովագրական վճարների պարամետրերի թարմացում և սակագնային ու գործառնական պրակտիկայի հարմարեցում նոր սահմանաչափերին։
Շաբաթվա արդյունքները
Հայաստանի ֆինանսական շուկայում շաբաթն անցավ ինստիտուցիոնալ քննարկումների և կարգավորող որոշումների համադրման միջոցով։
Օրակարգի առանցքում էին կապիտալի շուկայի զարգացման, կայուն ֆինանսավորման, թվային ալիքներում հաճախորդների պաշտպանության և ապահովագրական պարամետրերի թարմացման հարցերը։
Հիմնական շեշտադրումը տեղափոխվեց ֆինանսական համակարգի ենթակառուցվածքային զարգացման և դրա առանձին հատվածների կայունության բարձրացման վրա։ Շուկայի մասնակիցների ուշադրությունը կենտրոնացած է թվային ծառայությունների կատարելագործման, ֆինանսավորման գործիքների ընդլայնման և ապահովագրական ու բանկային ոլորտների նորմատիվային բազայի թարմացման վրա։
