ԵՐԵՎԱՆ, 27 հուլիսի․/ԱՌԿԱ/․ Ֆինանսական օրակարգը Հայաստանում անցած շաբաթ ձևավորվել է առաջին կիսամյակի բանկային ոլորտի արդյունքներով, դրամական փոխանցումների ոլորտի փոփոխություններով և արտարժույթի փոխարժեքների դինամիկայով։
Կապիտալի շուկայում ներկայացվել են կորպորատիվ պարտատոմսերի նոր թողարկումը և բորսաների ցանկը, որը հաշվի է առնվում բանկային շահաբաժինների հարկման նոր կանոնների կիրառման ժամանակ։
Միաժամանակ շարունակվել է թվային վճարային ծառայությունների ընդլայնումը և առողջապահության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի գործնական ներդրումը։
- Բանկային ոլորտ. շահույթը և ակտիվները պահպանել են աճը
Հայաստանի 17 գործող բանկերի համախառն զուտ շահույթը 2026 թ.-ի առաջին կիսամյակի արդյունքներով կազմել է 219,72 միլիարդ դրամ՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ ավելանալով 9,48%-ով։ Բոլոր բանկերը կիսամյակն ավարտել են շահույթով։
Բանկերի ակտիվները հունիսի վերջի դրությամբ կազմել են 13,84 տրիլիոն դրամ (տարեկան աճը՝ 19,15%), վարկային ներդրումները՝ 8,56 տրիլիոն դրամ (աճը՝ 23,56%)։ Ընդհանուր կապիտալը հասել է 2,23 տրիլիոն դրամի՝ տարվա ընթացքում ավելանալով 13,63%-ով։
Տվյալներն արտացոլում են բանկային գործառնությունների և վարկավորման ընդլայնումը՝ երկրի բոլոր բանկերում դրական ֆինանսական արդյունքի պահպանման ֆոնին։
2.Արտարժույթի շուկա. դոլարի փոխարժեքը շաբաթվա ընթացքում գրեթե չի փոխվել
ԱՄՆ դոլարի միջին հաշվարկային փոխարժեքը հուլիսի 20-ին կազմել է 365,93 դրամ, իսկ հուլիսի 24-ին՝ 365,87 դրամ։ Այսպիսով, դիտարկվող ժամանակահատվածում ամերիկյան արժույթն էժանացել է 0,06 դրամով։
Հուլիսի 24-ի արդյունքներով եվրոյի փոխարժեքը կազմել է 416,43 դրամ՝ օրվա ընթացքում նվազելով 0,86 դրամով։ Ռուսական ռուբլին աճել է 0,0228 դրամով՝ հասնելով 4,6763 դրամի։
Դոլարի փոխարժեքի կայունությունը սահմանափակել է դոլարային ակտիվների և պարտավորությունների կարճաժամկետ վերագնահատման մասշտաբը, մինչդեռ եվրոյի և ռուբլու ավելի նկատելի փոփոխություններն էական են եղել այդ արժույթներով հաշվարկների համար։
3.Դրամական փոխանցումներ. «Զոլոտայա կորոնան» սահմանափակել է մի շարք ուղղություններ
Ռուսական ԶԼՄ-ների տվյալներով՝ «Золотая корона» վճարային համակարգը սահմանափակել է փոխանցումները Ռուսաստանից Հայաստան, Վրաստան, Ղազախստան և մի շարք այլ երկրներ այն բանից հետո, երբ համակարգի օպերատոր և հաշվարկային կենտրոն հանդիսացող «Платёжный центр» ոչ բանկային վարկային կազմակերպությունը ներառվել է Եվրամիության պատժամիջոցների ցուցակում։
Աջակցման ծառայությունը հաստատել է որոշ ուղղությունների անհասանելիությունը, սակայն չի նշել երկրների ամբողջական ցանկը, սահմանափակումների պատճառներն ու դրանց վերացման ժամկետները։ Դեպի Հայաստան փոխանցումների ամբողջական դադարեցման մասին պաշտոնական հայտարարություն օպերատորը չի արել։
Սահմանափակումները նվազեցրել են Ռուսաստանից դրամական փոխանցումների ալիքներից մեկի հասանելիությունը, ինչի հետևանքով հաճախորդներից պահանջվել է օգտագործել այլընտրանքային վճարային համակարգեր և բանկային ծառայություններ։
4.Վճարումներ և ֆինտեխ. Т-Բանկը Հայաստանում գործարկել է QR-վճարումներ
Т-Բանկի հաճախորդները հնարավորություն են ստացել Հայաստանում գնումների դիմաց վճարել QR-կոդով՝ բջջային հավելվածի միջոցով։ Ծառայությունն հասանելի է առանց միջնորդավճարի առևտրի կետերի մեծ մասում, իսկ ռուբլու փոխանակումը դրամի իրականացվում է գործարքի պահին բանկի ներքին փոխարժեքով։
Մեկ գնման առավելագույն գումարը կազմում է 1 միլիոն ռուբլուն համարժեք դրամ։ Ծառայությունից կարող են օգտվել բանկի այն հաճախորդները, ովքեր Ռուսաստանի և բանկի կողմից բարեկամական դասվող երկրների քաղաքացիներ են։
Գործիքն ընդլայնում է օտարերկրյա հաճախորդների համար անկանխիկ հաշվարկների հնարավորությունները և բջջային հավելվածների օգտագործումը անդրսահմանային մանրածախ վճարումներում։
5.Կապիտալի շուկա. ML Fashion-ը տեղաբաշխում է 500 միլիոն դրամի պարտատոմսեր
«Էմ Էլ Ֆեշն» ՍՊԸ-ն հայտարարել է անվանական արժեկտրոնային պարտատոմսերի հրապարակային թողարկման մասին, որոնց տեղաբաշխման կազմակերպիչն է «Կուբ Ինվեսթ» ներդրումային ընկերությունը։ Ծրագրային ազդագիրը գրանցվել է Հայաստանի Կենտրոնական բանկի նախագահի 2026 թ.-ի հուլիսի 8-ի որոշմամբ։
Թողարկման ընդհանուր ծավալը կազմում է 500 միլիոն դրամ, արժեկտրոնային տոկոսադրույքը՝ տարեկան 13%, շրջանառության ժամկետը՝ 36 ամիս։ Տեղաբաշխումը կանցկացվի 2026 թվականի հուլիսի 29-ից մինչև օգոստոսի 20-ը՝ ժամը 16:30-ը։
Թողարկումն ընդլայնում է կորպորատիվ դրամային պարտատոմսերի առաջարկը և ընկերությանը տրամադրում ֆինանսավորման ներգրավման շուկայական գործիք։
6.Շահաբաժինների հարկում. հաստատվել է 42 բորսաների ցանկը
Հայաստանի կառավարությունը հաստատել է 42 ֆոնդային բորսաների ցանկը, որոնցում ցուցակման առկայությունը կամ բացակայությունը հաշվի է առնվելու բանկերի բաժնետոմսերի շահաբաժինների հարկման տարբերակված կարգի կիրառման ժամանակ։ Ցուցակում ներառվել են Հայաստանի, ԵՄ մի շարք երկրների և Ասիայի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հարթակները։
2026 թ.-ի հուլիսի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը նման շահաբաժինների նկատմամբ նախատեսվում է նաև պետական տուրքի հաշվարկման տարբերակված կարգ։ Օրենսդրական քննարկվող փոփոխությունները նախատեսում են 15% դրույքաչափ բանկերի այն բաժնետոմսերի շահաբաժինների համար, որոնք ներառված չեն հաստատված ցանկի բորսաների ցուցակներում։
Որոշումը սահմանում է առևտրային հարթակների ցանկը, որն օգտագործվելու է բանկային շահաբաժինների հարկային ռեժիմը որոշելիս։
7.Առողջության համընդհանուր ապահովագրություն. ծառայություններից օգտվել է ավելի քան 762 հազար մարդ
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի շահառուների թիվը հունիսի դրությամբ հասել է շուրջ 1,8 միլիոն մարդու։ Ապահովագրական փաթեթի ծառայություններից օգտվել է 762 404 մարդ, ևս 35 961 շահառու ստացել է միայն դեղորայք։
Առաջին վեց ամիսների ընթացքում մատուցված ծառայությունների դիմաց փոխհատուցումների ծավալը կազմել է 102,4 միլիարդ դրամ։ Հիմնադրամի միջին ծախսը մեկ շահառուի հաշվով, ով օգտվել է ծառայություններից՝ առանց դեղորայքի, հունիսին հասել է 61 հազար դրամի։
Ապահովագրական փաթեթի օգտագործման ընդլայնումն ավելացնում է Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի հաշվարկների ծավալը բժշկական կազմակերպությունների հետ և ծախսերի վերահսկման նշանակությունը։
Շաբաթվա ամփոփում
Շաբաթը ցույց տվեց, որ Հայաստանի ֆինանսական շուկան պահպանում է ինստիտուցիոնալ կարգավորման ռեժիմը՝ բանկային գործառնությունների աճի և դոլարի փոխարժեքի կայուն դինամիկայի ֆոնին։ Բանկային համակարգն առաջին կիսամյակն ավարտել է շահույթի, ակտիվների և վարկային պորտֆելի ավելացմամբ, միաժամանակ շարունակվել է թվային վճարումների և կորպորատիվ պարտքային շուկայի զարգացումը։
Հիմնական շեշտը տեղափոխվել է անդրսահմանային փոխանցումների ուղիների հասանելիության, բանկային կապիտալի դինամիկայի և շահաբաժինների հարկման կարգավորման վրա։ Ուշադրության կենտրոնում են մնում վարկային պորտֆելի որակը, վճարային ծառայությունների հասանելիությունը և առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի ֆինանսական վարչարարությունը։
