ԵՐԵՎԱՆ, 10 օգոստոսի․/ԱՌԿԱ/. Անցած շաբաթ Հայաստանի ֆինանսական օրակարգը սահմանում էր Կենտրոնական բանկի կողմից գործող դրամավարկային պայմանների պահպանումը, բանկային և ոչ բանկային վարկային հատվածների ցուցանիշները, ինչպես նաև կապիտալի շուկայի ակտիվությունը, պետական պարտքի վիճակը և միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններից ֆինանսավորում ներգրավելու վերաբերյալ որոշումները:
- Դրամավարկային քաղաքականություն. ԿԲ-ն տոկոսադրույքը պահպանել է 6,5% մակարդակում
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի խորհուրդը օգոստոսի 4-ին վեցերորդ անգամ անընդմեջ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը թողել է 6,5% մակարդակում: ԿԲ փոխնախագահ Հովհաննես Խաչատրյանը նշել է ինչպես տոկոսադրույքի բարձրացման, այնպես էլ այն ընթացիկ մակարդակում պահպանելու օգտին առկա գործոնների մասին: Որոշումն ընդունվել է հուլիսին 12-ամսյա 4,5% գնաճի ֆոնին՝ ԿԲ 3% ±1 տ.կ. միջակայքում թիրախային ցուցանիշի պարագայում: Բանկային շուկայի համար տոկոսադրույքի պահպանումը կարող է նշանակել դրամային ֆոնդավորման արժեքի հիմնական ուղենիշի անփոփոխություն: Միևնույն ժամանակ, փաստացի գնաճը մնում է դրամավարկային պայմանների ընթացիկ կոնֆիգուրացիայի հիմնական պարամետրերից մեկը:
2.Բանկային հատված. ակտիվները և վարկավորումը շարունակել են աճել
Հայաստանի բանկերի միության նախագահ Դանիել Ազատյանը ներկայացրել է կիսամյակի ընթացքում բանկերի հիմնական ցուցանիշները: Այսպես, ՀՀ բանկերի համախառն ակտիվները հասել են 13,8 տրլն դրամի՝ տարվա սկզբից 8,1% աճով, վարկային պորտֆելն աճել է 11,5%-ով՝ հասնելով 8,8 տրլն դրամի, ավանդների ծավալը՝ 8,2%-ով՝ հասնելով 8,1 տրլն դրամի, իսկ բանկային համակարգի շահույթը հունվար-հունիս ամիսներին կազմել է 214 մլրդ դրամ, ինչը 6,8%-ով գերազանցում է 2025 թ.-ի նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը: Վարկավորման տեմպերը գերազանցում են ակտիվների և ավանդային բազայի աճը, ինչը մեծացնում է իրացվելիության, ֆոնդավորման կառուցվածքի և վարկային պորտֆելի որակի կառավարման նշանակությունը: Բանկային համակարգի կապիտալը տարվա սկզբից աճել է 3,6%-ով՝ հասնելով 2,2 տրլն դրամի: Բանկային հատվածի համար այս ցուցանիշները կարող են արձանագրել ֆինանսական միջնորդության հետագա ընդլայնումը:
3.Բանկերի վարկանիշներ. Moody’s-ը բարելավել է Ակբա բանկի և IDBank-ի կանխատեսումները
Moody’s Ratings-ը շաբաթվա ընթացքում Ակբա բանկի և IDBank-ի երկարաժամկետ ավանդների վարկանիշների կանխատեսումը «կայուն»-ից փոխել է «դրական»-ի: Երկու դեպքում էլ բանկերի երկարաժամկետ ավանդների վարկանիշները հաստատվել են Ba3 մակարդակում: Ակբա բանկի վերաբերյալ գործակալությունը նշել է ակտիվների որակը, կապիտալի պաշարը, վճարունակությունը և իրացվելիությունը: IDBank-ի վերաբերյալ Moody’s-ը ընդգծել է կապիտալը և իրացվելիությունը, եկամտաբերությունը և ակտիվների որակի բարելավումը. բանկի վարկունակության հիմնական և ճշգրտված գնահատականները հաստատվել են ba3 մակարդակում: Բանկերի համար վարկանիշային որոշումները նրանց ֆինանսական պրոֆիլի և ընթացիկ գործառնական միջավայրում կայունության արտաքին գնահատականն են: Դրանք կարող են հաշվի առնվել նաև միջազգային ֆինանսական ինստիտուտների, գործընկերների և ներդրողների հետ փոխգործակցության ժամանակ:
4.Բանկային քոմփլայենս. պատրաստվում է MONEYVAL-ի հանձնարարականների գծով ծրագիր
Հայաստանի միջգերատեսչական հանձնաժողովը պատրաստում է MONEYVAL-ի հանձնարարականների կատարման գործողությունների ծրագիր: Ինչպես հայտնել է Հայաստանի բանկերի միության նախագահ Դանիել Ազատյանը, ծրագիրը պետք է սահմանի կոնկրետ միջոցառումներ, պատասխանատու անձանց և կառույցներ: Բանկերի համար գնահատումից գործողությունների ծրագրին անցումը կարող է MONEYVAL-ի հանձնարարականները տեղափոխել գործնական օրակարգ: Հիմնական նշանակությունն ունի ՓԼ/ԱՖ դեմ պայքարի համակարգում ներգրավված ֆինանսական և ոչ ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ պահանջների համաձայնեցվածությունը:
5.Արտարժույթի շուկա. դրամը պահպանում էր դիրքերը դոլարի նկատմամբ
Հայաստանի արտարժույթի շուկայում շաբաթվա ընթացքում դոլարի, եվրոյի և ռուսական ռուբլու փոխարժեքները դրամի նկատմամբ փոփոխվել են տարբեր ուղղություններով: Կենտրոնական բանկի ամենօրյա հրապարակվող տվյալների համաձայն՝ շաբաթվա վերջին՝ օգոստոսի 7-ին, դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը կազմել է 366,17 դրամ 1 դոլարի դիմաց՝ օգոստոսի 3-ի 365,98 դրամի համեմատ: Եվրոյի փոխարժեքն աճել է 421,76-ից մինչև 422,12 դրամ, իսկ ռուբլու փոխարժեքը նվազել է 4,5639 դրամից մինչև 4,4525 դրամ: Բանկերի և ընկերությունների համար նման դինամիկան կարող է նշանակել դոլարային ակտիվների և պարտավորությունների էական շաբաթական վերագնահատման բացակայություն: Եվրոյի և ռուբլու առավել նկատելի փոփոխությունները պահպանում էին իրենց նշանակությունը նախևառաջ այդ արժույթներով արտահայտված հաշվարկների, պարտավորությունների և գործառնությունների համար:
6.Կապիտալի շուկա. կապիտալիզացիան գերազանցել է 426 մլրդ դրամը
Հայաստանի ֆոնդային բորսայի բաժնետոմսերի շուկայի կապիտալիզացիան հուլիսի արդյունքներով գերազանցել է 426 մլրդ դրամը: Բաժնետոմսերով առևտրի ծավալը կազմել է ավելի քան 207,4 մլն դրամ: Պետական պարտատոմսերով երկրորդային առևտրի ծավալը գերազանցել է 25,8 մլրդ դրամը՝ ամսվա ընթացքում ավելանալով 759%-ով, կորպորատիվ պարտատոմսերով՝ 16,5 մլրդ դրամը՝ 118% աճով: Ռեպո գործարքների ծավալը գերազանցել է 32,1 մլրդ դրամը՝ ավելանալով 548%-ով: Առևտրի կառուցվածքը արձանագրում է ակտիվության զգալի մասի կենտրոնացումը ֆիքսված եկամտաբերությամբ գործիքներում և կարճաժամկետ ֆոնդավորման մեջ: Շուկայի մասնակիցների համար առանցքային գործնական նշանակություն կարող են ունենալ պետական և կորպորատիվ արժեթղթերի իրացվելիությունը, երկրորդային շուկայի խորությունը և ռեպո գործառնությունները:
7.Պետական պարտք. ծավալը կազմել է 13,9 մլրդ դոլար, ԿԲ-ն մտահոգության առիթներ չի տեսնում
Հայաստանի համախառն պետական պարտքը 2026 թ.-ի հունիսի 30-ի դրությամբ կազմել է 13,901 մլրդ դոլար՝ ամսվա ընթացքում ավելանալով 8,5 մլն դոլարով: ՀՀ ԿԲ փոխնախագահ Հովհաննես Խաչատրյանը հայտարարել է, որ պետական պարտքի ընթացիկ մակարդակը մտահոգություն չի առաջացնում կարգավորողի մոտ: Նրա խոսքով՝ հարկաբյուջետային քաղաքականությունը գնահատվում է նաև բյուջեի դեֆիցիտի և ռիսկի հավելավճարի տեսանկյունից, իսկ պարտքի կառավարումն իրականացվում է օրենսդրությամբ սահմանված շեմային ցուցանիշների շրջանակներում: Պարտքի կառուցվածքը կարող է արձանագրել ներքին բաղադրիչի ավելացում՝ կառավարության արտաքին պարտքի կրճատման ֆոնին: Ֆինանսական շուկայի համար սա կապված է պետական կարիքների ֆինանսավորման գործում պետական արժեթղթերի և պարտքի ներքին շուկայի դերի հետ:
8.Միջազգային ֆինանսավորում. Հայաստանը կներգրավի ԱԶԲ-ի և ՎԶՄԲ-ի միջոցները
Հայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններից երկու խոշոր վարկերի ներգրավմանը: Ասիական զարգացման բանկը երկրին կտրամադրի 150 մլն դոլար՝ բյուջետային աջակցության համար՝ հարկաբյուջետային կայունության և ֆինանսական շուկաների զարգացման ծրագրի շրջանակներում: Բացի այդ, Հայաստանը Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկից կներգրավի 170,3 մլն եվրո՝ տնտեսական տրանսֆորմացիայի ծրագրի իրականացման համար: Ֆինանսական շուկայի համար միջազգային ինստիտուտների միջոցները լրացնում են պետական ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրները: Միաժամանակ վարկային ծրագրերի հետ կապված միջոցառումները կարող են ընդգրկել պարտքային և ֆինանսական շուկաների զարգացումը և տնտեսության մեջ ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները:
9.Վարկային կազմակերպություններ. ակտիվներն աճել են, շահույթը կրճատվել է
Հայաստանի վարկային կազմակերպությունների համախառն ակտիվները, «ԱՌԿԱ» գործակալության տեղեկագրի համաձայն, հունիսի վերջին կազմել են 905,17 մլրդ դրամ՝ տարվա սկզբից ավելանալով 5,12%-ով: Վարկային ներդրումները և լիզինգային գործառնությունները հասել են 681,76 մլրդ դրամի, վարկային կազմակերպությունների կապիտալը կազմել է 467,14 մլրդ դրամ՝ տարվա սկզբից ավելանալով 2,82%-ով: Գործող 44 վարկային կազմակերպությունների համախառն զուտ շահույթը առաջին կիսամյակում նվազել է 31,6%-ով տարեկան կտրվածքով՝ հասնելով 21,02 մլրդ դրամի: Տասը կազմակերպություններ հաշվետու ժամանակաշրջանն ավարտել են վնասով: Այսպիսով, ոչ բանկային վարկային հատվածի հաշվեկշիռների ընդլայնումը տեղի է ունեցել համախառն ֆինանսական արդյունքի նվազման ֆոնին: Շուկայի մասնակիցների համար սա կարող է ուժեղացնել եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքի, վարկային ակտիվների որակի և առանձին կազմակերպությունների կապիտալի բավարարության նշանակությունը:
Շաբաթվա արդյունքները
Անցած շաբաթ ֆինանսական օրակարգում ամրապնդվել է շեշտադրումը պետական ֆինանսների վրա. պետական պարտքի ծավալը պահպանվում է գործող հարկաբյուջետային սահմանափակումների շրջանակում, իսկ բյուջետային և կառուցվածքային ֆինանսավորումը լրացվում է ԱԶԲ-ի և ՎԶՄԲ-ի ռեսուրսներով: Ուշադրության հիմնական ուղղություններն են մնում բանկային վարկավորման տեմպերը կապիտալի և ռեսուրսային բազայի նկատմամբ, գնաճը, պետական պարտքի կառուցվածքը և փոխառությունների ներքին շուկայի զարգացումը:
