ԵՐԵՎԱՆ, 19 հոկտեմբերի․ /ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի ֆինանսական օրակարգն անցած շաբաթ ընդգրկում էր պետական արժեթղթերի շուկայի զարգացումը, բանկային գործառնությունների կարգավորման փոփոխությունները, միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների հետ համագործակցությունը, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիայի կուտակման համակարգերի ֆինանսավորման սուբսիդավորումը։
- Կապիտալի շուկա. Հայաստանի ֆոնդային բորսայում (AMX) տեղաբաշխվել են 25 մլրդ դրամ ընդհանուր ծավալով 30-ամյա պետական պարտատոմսեր
Հայաստանի ֆոնդային բորսայում (AMX) հոկտեմբերի 13-ին տեղի է ունեցել 25 միլիարդ դրամ ծավալով 30 տարի շրջանառության ժամկետով պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդ։ AMX-ի տվյալներով՝ թողարկումը տեղաբաշխվել է ամբողջ ծավալով՝ 41,84 միլիարդ դրամ պահանջարկի պայմաններում։ Միջին կշռված գնով եկամտաբերությունը կազմել է 9.7428%, տարեկան արժեկտրոնային տոկոսադրույքը՝ 9.2%: Բանկերի, ներդրումային ընկերությունների և ինստիտուցիոնալ ներդրողների համար տեղաբաշխումը կարող է ձևավորել երկարաժամկետ դրամային գործիքների լրացուցիչ ծավալ։
2. Բանկային կարգավորում. Հայաստանում պարզեցվում է անշարժ գույքի գրավի էլեկտրոնային ձևակերպումը Հայաստանում օրենսդրական փոփոխություններով նախատեսվում է բանկերի և վարկային կազմակերպությունների մասնակցությամբ անշարժ գույքի գրավի խառը տիպային պայմանագրեր էլեկտրոնային եղանակով՝ առանց նոտարական վավերացման կնքելու հնարավորություն։
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի համապատասխան դրույթները քննարկվել են հոկտեմբերի 14-ին Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարին կից հասարակական խորհրդի նիստում։ Բանկային հատվածի համար նոր մեխանիզմը կարող է նշանակել համապատասխան գրավային պայմանագրերի ձևակերպման ժամանակ պարտադիր ընթացակարգերի թվի կրճատում, վարկառուների համար՝ վարկային գործարքների փաստաթղթային ուղեկցման պարզեցում, իսկ ֆինանսական կազմակերպությունների համար՝ էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության և գործառնությունների մասնակիցների նույնականացման նշանակության բարձրացում։
3. Արտարժույթի շուկա. եվրոն դրսևորել է առավել արտահայտված դինամիկա
Հայաստանի կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ հոկտեմբերի 12-ից 16-ն ընկած ժամանակահատվածում դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքն աճել է 362.21-ից մինչև 362.34 դրամ, կամ 0.04%-ով։ Եվրոյի փոխարժեքը բարձրացել է 404.88-ից մինչև 407.92 դրամ, կամ 0.75%-ով, իսկ ռուսական ռուբլունը՝ 4.2997-ից մինչև 4.3346 դրամ, կամ 0.81%-ով։ Բացարձակ արտահայտությամբ դոլարի և ռուբլու փոխարժեքների փոփոխությունները մնացել են սահմանափակ, մինչդեռ եվրոն դրսևորել է առավել արտահայտված դինամիկա։ Արտարժութային պարտավորություններ ունեցող բանկերի և ընկերությունների համար նման դինամիկան կարող է պահպանել արտարժութային իրացվելիության կառավարման և հաշվարկներում փոխարժեքային տատանումների հաշվառման արդիականությունը։
4. Հիփոթեքային ֆինանսավորում. ԱԺ-ն վավերացրել է ՎԶԵԲ-ի հետ 284.4 մլն դոլարի համաձայնագրերը
ՀՀ ԱԺ-ն հոկտեմբերի 12-ին վավերացրել է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ, Համաշխարհային բանկի կառույց) հետ 284.4 միլիոն դոլար ընդհանուր գումարի վարկային և դրամաշնորհային համաձայնագրերը։ Ֆինանսավորումը նախատեսված է Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված անձանց բնակարանային ապահովման և Հայաստանի հիփոթեքային շուկայի զարգացման համար։ Ֆինանսական հատվածի համար համաձայնագրերը կարող են նշանակել հիփոթեքային ֆինանսավորման համար լրացուցիչ ռեսուրսային բազայի ձևավորում և բնակարանային շուկայի պետական աջակցության գործիքների ընդլայնում։
5. Միջազգային ներդրումներ. ՀԲ խումբը ներգրավել է 342 մլն դոլար մասնավոր կապիտալ
Համաշխարհային բանկի հայաստանյան ներկայացուցչության կողմից հոկտեմբերի 13-ին հրապարակված տվյալների համաձայն՝ ՀԲ խումբը 2026 ֆինանսական տարում Հայաստանի տնտեսություն է ներգրավել 342 միլիոն դոլար մասնավոր կապիտալ։ Համեմատության համար նշենք, որ 2022 ֆինանսական տարում համապատասխան ցուցանիշը կազմել է 6 միլիոն դոլար։ Այսպիսով, ներգրավված կապիտալի ծավալն աճել է 56 անգամ։ Ցուցանիշն արտացոլում է Համաշխարհային բանկի խմբի հաստատությունների մասնակցությամբ մասնավոր ֆինանսավորման մոբիլիզացման մասշտաբները։ Նման մեխանիզմներն օգտագործվում են տնտեսությունում ներդրումներ ներգրավելու և պետական ու միջազգային ֆինանսավորումը մասնավոր ռեսուրսներով լրացնելու համար։ Ֆինանսական շուկայի համար այս տվյալների նշանակությունը կարող է կապված լինել ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորմանը զարգացման միջազգային ինստիտուտների մասնակցության հետ։
6. Պետական աջակցություն. Հայաստանում ներդրվում է էներգիայի կուտակիչների վարկերի և լիզինգի սուբսիդավորում
Հայաստանի կառավարությունը հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ ընդլայնել է տնտեսության արդիականացման ծրագիրը՝ նախատեսելով էլեկտրաէներգիայի կուտակման համակարգերի և դրանց բաղադրիչների ձեռքբերման նպատակով տրամադրվող վարկերի ու լիզինգի տոկոսադրույքների պետական սուբսիդավորում։
Աջակցությունը տարածվում է բացառապես արևային էլեկտրակայանների կամ արևային վահանակների արտադրած էլեկտրաէներգիայի պահպանման համար նախատեսված սարքավորումների վրա։ Նոր պայմաններն ուժի մեջ են մտնում 2026 թ.-ի հոկտեմբերի 25-ից և լրացնում են 2020 թ.-ից գործող ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման պետական սուբսիդավորման ծրագիրը։ Բանկերի, լիզինգային և վարկային կազմակերպությունների համար որոշումը կարող է ընդլայնել այն սարքավորումների ցանկը, որոնց ձեռքբերումը ֆինանսավորվում է պետության աջակցությամբ։ Արևային էներգետիկայում ներդրումներ կատարող ձեռնարկությունների համար մեխանիզմը կարող է նախատեսել համապատասխան վարկային և լիզինգային գործարքների գծով տոկոսային բեռի նվազեցում։
7. Միջազգային ֆինանսավորում. ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել ԵՆԲ-ի վարկի հասանելիության ժամկետի երկարաձգման առաջարկին
Հայաստանի կառավարությունը հոկտեմբերի 15-ին հավանություն է տվել Եվրոպական ներդրումային բանկի (ԵՆԲ) հետ գործող ֆինանսական համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելը նախատեսող նամակ-համաձայնագրի ստորագրման առաջարկին։ Փոփոխությունները վերաբերում են ջրային ենթակառուցվածքների ծրագրերի իրականացման համար վարկային միջոցների հասանելիության ժամկետի երկարաձգմանը։ Համապատասխան աշխատանքների համար նախատեսված է շուրջ 7.4 միլիոն եվրո։ Պետական ֆինանսների և ենթակառուցվածքների ոլորտի համար որոշման նշանակությունը կայանում է գործող պարտավորությունների շրջանակներում ԵՆԲ-ի վարկային ռեսուրսների հասանելիության պահպանման մեջ։ Սա կարող է նաև արտացոլել միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների դերը Հայաստանի երկարաժամկետ ենթակառուցվածքային ծրագրերի ֆինանսավորման գործում։
Շաբաթվա արդյունքները
Անցած շաբաթ շուկայի մասնակիցների ուշադրության կենտրոնում են մնացել երկարաժամկետ կապիտալի ներգրավման պայմանները, թվային բանկային ընթացակարգերի զարգացումը և ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ նշանակություն են պահպանում միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների մասնակցությունը հիփոթեքային շուկայի զարգացմանը, մասնավոր կապիտալի ներգրավմանը և ենթակառուցվածքային ծրագրերի իրականացմանը։
