ԵՐԵՎԱՆ, 26 հոկտեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ Անցած շաբաթվա Հայաստանի ֆինանսական օրակարգը կենտրոնացած էր 2026 թվականի ինը ամիսների բանկային ոլորտի գործունեության արդյունքների, պարտատոմսերի շուկայի զարգացման և ֆինանսական կարգավորման կատարելագործման վրա:
Կարգավորող օրակարգը ներառում էր ֆինանսական հաշիվների մասին տեղեկատվության միջազգային փոխանակման, կրիպտոծառայություններ մատուցողների նկատմամբ պահանջների և պետական պարտքի շուկայի վիճակագրության հրապարակման օպերատիվության բարձրացման հարցերը:
1. Բանկային ոլորտ. ակտիվների, վարկավորման, կապիտալի և շահույթի աճ
Հայաստանի բանկային համակարգն ավարտել է 2026 թվականի հունվար-սեպտեմբերը հիմնական ֆինանսական ցուցանիշների աճով: Համաձայն անցած շաբաթ հրապարակված «ԱՌԿԱ» գործակալության «Հայաստանի բանկերի գործունեության ցուցանիշները։ Օպերատիվ տվյալներ 2026 թվականի III եռամսյակի համար» տեղեկագրի՝ սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ գործող 17 բանկերի համախառն ակտիվները հասել են 14.46 տրլն դրամի՝ տարվա կտրվածքով ավելանալով 20.82%-ով: Վարկային ներդրումները գերազանցել են 9 տրլն դրամը, ընդհանուր կապիտալն աճել է մինչև 2.32 տրլն դրամ: Ինը ամիսների արդյունքներով բանկերի համախառն զուտ շահույթը կազմել է 334.44 մլրդ դրամ, ինչը 8.63%-ով գերազանցում է 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը:
Ակտիվների, վարկային պորտֆելի և կապիտալի միաժամանակյա աճն արտացոլում է բանկային գործունեության մասշտաբների ընդլայնումը՝ կապիտալի բազայի աճի ֆոնին: Ընդ որում, շահույթի դինամիկան թույլ է տալիս գնահատել ոլորտի ֆինանսական արդյունքները՝ հաշվեկշռային ցուցանիշների աճի ֆոնին: Շուկայի մասնակիցների համար այս տվյալները կարող են հիմք ծառայել վարկային ակտիվության, կապիտալիզացման և բանկային համակարգի արդյունավետության վերլուծության համար:
2. Անկանխիկ վճարումներ. Հայաստանում առաջարկվել է թոշակառուների համար քեշբեքը երկարաձգել մինչև 2029 թվականը
Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել կառավարության որոշման նախագիծ՝ բանկային քարտերով կատարված անկանխիկ գնումների դիմաց թոշակառուներին և նպաստառուներին միջոցների 20%-ի վերադարձի ծրագիրը մինչև 2029 թվականի վերջը երկարաձգելու վերաբերյալ:
Ծրագիրը միավորում է սոցիալական աջակցության միջոցառումները քարտային վճարումների զարգացման հետ: Բանկերի համար դրա իրականացումը կապված է կենսաթոշակային և սոցիալական քարտերի սպասարկման, անկանխիկ գործառնությունների իրականացման և վճարումները ստացողների հետ փոխգործակցության հետ: Ծրագրի երկարաձգումը կարող է պահպանել առօրյա վճարումներում բանկային քարտերի օգտագործման խթանման գործող մեխանիզմը:
3. Բանկային համապատասխանություն. հաստատվել է ֆինանսական հաշիվների մասին տեղեկատվության միջազգային փոխանակման կարգը
ՀՀ կառավարությունը հոկտեմբերի 22-ի նիստում սահմանել է օտարերկրյա պետությունների (տարածքների) իրավասու մարմիններին ֆինանսական հաշիվների մասին տեղեկությունների փոխանցման, այդ մարմիններից ՀՀ հարկային մարմնի կողմից համապատասխան տեղեկությունների ստացման կարգերը, ինչպես նաև փոխանցված տվյալների պահպանության պահանջները։
Բանկերի և այն կազմակերպությունների համար, որոնց վրա տարածվում են համապատասխան պահանջները, կարող են կարևոր լինել հաշվետու հաշիվների նույնականացման, տեղեկատվության մշակման և դրա փոխանցման սահմանված ընթացակարգերի պահպանման կանոնները:
4. Արժութային շուկա. դոլարն ու եվրոն նվազել են, ռուբլին՝ ամրապնդվել
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ հոկտեմբերի 19-ից 23-ը դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը 361.36 դրամից նվազել է մինչև 361.14 դրամ, իսկ եվրոյի փոխարժեքը՝ 405.41 դրամից մինչև 404.33 դրամ: Ռուսական ռուբլին աճել է 4.3731 դրամից մինչև 4,4868 դրամ:
Արժույթների տարբեր ուղղություններով արձանագրված դինամիկան նշանակություն ունի արտարժույթով հաշվարկներ իրականացնող բանկերի և ընկերությունների համար: Արտաքին առևտրային գործառնությունների մասնակիցների համար փոխարժեքների փոփոխությունները կարող են արտացոլվել վճարումների, արժութային ակտիվների և պարտավորությունների դրամային համարժեքի վրա:
5. Կապիտալի շուկա. ՀՀ ԿԲ-ն արագացրել է պետական պարտատոմսերի վիճակագրության հրապարակումը
Անցած շաբաթ նշվել էր, որ Հայաստանի Կենտրոնական բանկը հոկտեմբերի 14-ին հայտնել էր պետական պարտատոմսերում ներդրումների վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների հրապարակման ժամկետների վերանայման մասին՝ ըստ ներդրողների ռեզիդենտության: Համապատասխան տեղեկատվությունն այսուհետ կհրապարակվի հաշվետու ամսվա ավարտից հետո՝ չորրորդ աշխատանքային օրը՝ նախկինում սահմանված հաջորդ ամսվա 25-ի փոխարեն:
Ժամկետների փոփոխությունը բարձրացնում է պետական պարտքի շուկայում ներդրողների կառուցվածքի մասին տեղեկատվության հասանելիության օպերատիվությունը: Բանկերի, ներդրումային ընկերությունների և վերլուծաբանների համար տվյալների ավելի վաղ հրապարակումը կարող է ապահովել շուկայի այս հատվածում ռեզիդենտների և ոչ ռեզիդենտների մասնակցության ժամանակին վերլուծության հնարավորություն:
6․ Կրիպտոակտիվների կարգավորում. ԿԲ–ն ներկայացրել է ծառայություններ մատուցողների տեղեկատվական անվտանգության պահանջները
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը հանրային քննարկման է ներկայացրել նորմատիվ ակտի նախագիծ, որը սահմանում է կրիպտոակտիվների հետ կապված ծառայություններ մատուցողների տեղեկատվական անվտանգության նվազագույն պահանջները: Նախագիծը «Կրիպտոակտիվների մասին» օրենքի կիրառման նորմատիվային բազայի ձևավորման մասն է:
Շուկայի մասնակիցների համար դրա նշանակությունը կարող է կապված լինել տեղեկատվության պաշտպանության և համապատասխան ներքին ընթացակարգերի կազմակերպման պահանջների սահմանման հետ:
7. Կապիտալի շուկա. Ակբա բանկը տեղաբաշխում է 10 մլրդ դրամի և 10 մլն դոլարի պարտատոմսեր
Ակբա բանկը հոկտեմբերի 20-ին հայտարարել է մինչև 2027 թվականի փետրվարի 20-ը 10 մլրդ դրամ և 10 մլն դոլար ընդհանուր ծավալով անվանական արժեկտրոնային պարտատոմսերի երկու թողարկումների տեղաբաշխման մասին: Յուրաքանչյուր թողարկում ներառում է 100 հազարական պարտատոմս: Դրամային պարտատոմսի անվանական արժեքը կազմում է 100 հազար դրամ, դոլարայինը՝ $100:
Ներդրողների համար թողարկումները կարող են ձևավորել միջոցների ներդրման լրացուցիչ հնարավորություններ բանկային պարտքային գործիքներում՝ եկամտաբերության, շրջանառության ժամկետների և արժութային ռիսկերի համապատասխան պայմաններով:
Շաբաթվա արդյունքները
Անցած շաբաթը բնութագրվում էր 2026 թվականի ինը ամիսների բանկային ոլորտի հիմնական ֆինանսական արդյունքների հրապարակմամբ, պարտքային ֆինանսավորման գործիքների զարգացմամբ և կարգավորող բազայի կատարելագործման շարունակությամբ:
Շուկայի մասնակիցների ուշադրության հիմնական ուղղություններն են եղել պարտքային գործիքների զարգացումը, անկանխիկ վճարումների տարածումը և կարգավորող պահանջների պահպանումը:
