ԵՐԵՎԱՆ, 16 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ 2025 թվականը Հայաստանի կապիտալի շուկայի համար դարձավ նշանակալի ինստիտուցիոնալ և կարգավորող տեղաշարժերի, ինչպես նաև խոշոր գործարքների և նոր գործիքների շրջան։ Ուժեղացավ ինտեգրումը միջազգային ֆինանսական շուկաներին, ընդլայնվեց նորմատիվ բազան՝ կրիպտոակտիվներից մինչև ապահովագրություն, իսկ բանկերն ու ենթակառուցվածքային ինստիտուտները դուրս եկան որակական նոր մակարդակի։
Armbanks ֆինանսաբանկային պորտալը հավաքել է տասը առանցքային իրադարձությունները, որոնք 2025 թվականին սահմանում էին հայաստանյան կապիտալի շուկայի օրակարգը և հիմքեր ստեղծում դրա հետագա զարգացման համար։
1. AMX-ը պաշտոնապես միացել է Tabadul հարթակին
2025 թվականի մայիսին Հայաստանի ֆոնդային բորսայի (AMX) միացումը Tabadul տարածաշրջանային թվային բորսայական հարթակին կոչված է խթանելու երկկողմ առևտուրը հարթակի անդամ բորսաների միջև, ընդլայնելու ռազմավարական գործընկերությունը և ստեղծելու տարածաշրջանային համագործակցության նոր ուղղություններ՝ կապիտալի շուկաների մերձեցման և տեխնոլոգիական էքսպանսիայի համար՝ բացելով նոր հնարավորություններ Հայաստան ներդրումներ ներգրավելու համար։
2. Ամերիաբանկի խոշոր գործարքները միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ
Փետրվարին Ամերիաբանկը IFC-ի (Միջազգային ֆինանսական կորպորացիա) հետ ստորագրեց 200 միլիոն դոլարի երկարաժամկետ վարկային համաձայնագիր:
Այս համաձայնագիրը, որը խոշորագույնն է IFC-ի և Հայաստանի ֆինանսական հաստատությունների միջև երբևէ ստորագրվածների թվում, նպատակաուղղված է կլիմայի փոփոխության կանխարգելման նախաձեռնությունների ֆինանսավորմանը, միկրո, փոքր և միջին ձեռնարկությունների (ՄՓՄՁ), ինչպես նաև կանանց պատկանող ՄՓՄՁ-ների աջակցությանը:
Նոյեմբերին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը հաստատեց մինչև 150 միլիոն եվրոյի վարկային փաթեթ Ամերիաբանկի համար, ինչը հնարավորություն կտա բանկին ֆինանսավորել ՄՓՄՁ-ները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տարածաշրջանային հաճախորդների և նոր փոխառուների ներգրավմանը: Ամերիաբանկի գլխավոր տնօրեն Արտակ Հանեսյանի խոսքով՝ այս գործարքը խոշորագույնն է Ամերիաբանկի հետ երբևէ կնքվածների շարքում և, հնարավոր է, ՎԶԵԲ-ի կողմից մինչ օրս Հայաստանում կնքված ամենախոշոր գործարքը:
3. Ակբա բանկը թողարկել է Հայաստանում առաջին «խոսող» քարտերը
Մարտին Ակբա բանկը սկսել է Visa Signature Limited Edition քարտերի թողարկումը, որոնց վրա պատկերված է Մարտիրոս Սարյանի «Հայաստան. Պաննո» ստեղծագործությունը։ Պրեմիում դասի այս քարտերը, որոնք թողարկվել են ընդամենը 500 էքսկլյուզիվ օրինակով, առաջինն են Հայաստանում, որոնց համար կիրառվել են նորարարական AR տեխնոլոգիաները։ Ակբա բանկի և Visa վճարահաշվարկային համակարգի այս նոր և բացառիկ նախաձեռնությունը համադրում է հայկական արվեստը, նորարարական տեխնոլոգիաները և բանկային նոր փորձառությունը՝ հնարավորություն ստեղծելով նորովի բացահայտել Հայաստանի մշակութային հարստությունը։
4. Հաստատվել է «Կրիպտոակտիվների մասին» օրենքը
«Կրիպտոակտիվների մասին» օրենքը Հայաստանում ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի հուլիսի 4-ին, և ներկայումս աշխատանքներ են տարվում ենթաօրենսդրական ակտերի մշակման ուղղությամբ։ Փաստաթուղթը սահմանում է կրիպտոակտիվների առևտրի, ծառայությունների մատուցման և շուկայի վերահսկողության կանոնները։ Կարգավորման նախատեսված մեխանիզմները թույլ են տալիս շուկա մուտք գործել միայն ստուգված և թափանցիկ ընկերություններին՝ կրիպտոակտիվներ գնողների իրավունքները պաշտպանելու և շուկայի նկատմամբ վստահությունը բարձրացնելու նպատակով։
5. Հայաստանի Կենտրոնական դեպոզիտարիան դարձավ Euroclear Bank-ի հաճախորդ
Euroclear Bank-ի կառավարող կոմիտեն 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին հաստատել է Հայաստանի Կենտրոնական դեպոզիտարիայի (ՀԿԴ) հայտը՝ բանկի հաճախորդի կարգավիճակ ստանալու վերաբերյալ։ ՀԿԴ-ի համար դառնալ Euroclear Bank-ի հաճախորդ (որն աշխարհի խոշորագույն միջազգային կենտրոնական դեպոզիտարիաներից մեկն է և պահպանում է ավելի քան 40 տրիլիոն եվրո շուկայական արժեքով ակտիվներ), նշանակում է միջազգային ֆինանսական շուկաներին հասանելիության ընդլայնում, միջազգային շուկաների լավագույն ծառայությունների ներդրում, Հայաստանի կապիտալի շուկայի մրցունակության զգալի բարձրացում, միջազգային ներդրողների համար հայկական շուկայի ճանաչելիության մեծացում։
6. Յունիբանկն առաջինը Հայաստանում թողարկել է անժամկետ պարտատոմսեր
Դեկտեմբերին Յունիբանկը երկու տրանշով իրականացրել է հայկական շուկայում առաջին անժամկետ պարտատոմսերի տեղաբաշխումը՝ 6,5 միլիարդ դրամ և 9 միլիոն դոլար ընդհանուր ծավալով: Դրամային պարտատոմսերի արժեկտրոնային եկամտաբերությունը կազմում է տարեկան 13,75%, իսկ դոլարայինինը՝ 8,3%: Առաջին երեք տարիների ընթացքում եկամտաբերությունը կլինի ֆիքսված, որից հետո այն կհաշվարկվի դոլարային պարտատոմսերի համար SOFR դրույքաչափի հիման վրա, իսկ դրամայինների համար՝ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերության հիման վրա: Հնգամյա ժամկետի ավարտից հետո բանկը կկարողանա օգտվել call option–ից և հետ գնել պարտատոմսերն անվանական արժեքով:
7. Արդշինբանկի և ՎԶԵԲ-ի միջև ավելի քան 155 մլն դոլարի վարկային համաձայնագրերը
Արդշինբանկը և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը նոր համագործակցության շրջանակում նոյեմբերին ստորագրել են երեք համաձայնագիր՝ ավելի քան 155 միլիոն դոլարին համարժեք ընդհանուր գումարով: Միջոցներն ուղղվելու են միկրո, փոքր և միջին ձեռնարկությունների (ՄՓՄՁ) վարկավորման աջակցությանը, կանաչ տնտեսության ֆինանսավորման ընդլայնմանը և երկրում ենթակառուցվածքների զարգացմանը:
Այս ֆինանսավորման շնորհիվ, «EU4Business-EBRD» վարկային գծով Արդշինբանկը կդառնա առաջին բանկը Հայաստանում, որը կստանա նպատակային վարկ՝ ուղղված բացառապես տեղահանված անձանց տնտեսական ինտեգրմանը:
8. Ֆինանսական զեղծարարությունից տուժած հաճախորդների պարտավորությունների մարման հետաձգում
Հայաստանի երեք բանկեր՝ ԱյԴի Բանկը, Ինեկոբանկը և Արդշինբանկը, հնարավոր զեղծարարությունից տուժած հաճախորդների համար միջանկյալ լուծումներ գտնելու շրջանակում մայիսին որոշում են կայացրել 3-ից 5 տարի ժամկետով հետաձգել նրանց պարտավորությունների մարումը: Մասնավորապես՝ ԱյԴի Բանկը հետաձգել է պարտավորությունների մարումը 5 տարով, իսկ Ինեկոբանկը և Արդշինբանկը՝ 3 տարով:
9. ԱՊՊԱ ոլորտի զարգացման նոր ռազմավարությունը
2025 թ․–ի սկզբին Հայաստանում հաստատված ԱՊՊԱ ոլորտի 2025-2026 թթ. զարգացման ռազմավարությունը նախատեսում է համալիր միջոցառումներ մատուցվող ծառայությունների որակի բարձրացման ուղղությամբ։
Ռազմավարությունը, մասնավորապես, նպատակ ունի բարձրացնել երթևեկության մասնակիցների և տուժած անձանց բավարարվածության մակարդակը, ընդլայնել ԱՊՊԱ գործընկերների ստանդարտացման և ավտոմատացման շրջանակները, ներդնել բժշկական ծառայությունների և իրավապահ մարմինների որոշումների վերաբերյալ առցանց իրազեկման համակարգ, ձևավորել համապատասխան ռեսուրսներ Ավտոապահովագրողների բյուրոյում՝ սահմանված խնդիրների իրականացման համար։
10. Կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար քեշբեքի բարձրացում
Որոշում է կայացվել 2026 թվականի հունվարի 1-ից կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար անկանխիկ գնումներից հետվճարի (քեշբեքի) չափը 12%-ից դարձնել 20%: Սա կհանգեցնի փաստացի վճարվող գումարների չափի ավելացմանը։
