ԵՐԵՎԱՆ, 6 ապրիլի․/ԱՌԿԱ/․ Մարտի 30-ից ապրիլի 5-ը Հայաստանի ֆինանսական շուկայում ուշադրության կենտրոնում էին փոխարժեքի դինամիկան, գնաճի վերաբերյալ մարտյան տվյալների հրապարակումը, ՀՀ ԿԲ ղեկավարության հանդիպումը ԱՄՀ առաքելության հետ, հետադարձ հիփոթեքի մեխանիզմի քննարկումը, CDA-ի և UzCSD-ի միջև համաձայնագիրը, ինչպես նաև կապիտալի շուկայում թողարկողների կողմից տեղեկատվության բացահայտման հարցերը:
1. Արժութային շուկա. դոլարը պահպանեց նեղ միջակայքը, եվրոն գրանցեց կտրուկ իմպուլս
Անցած շաբաթ արժութային շուկայում նկատվեց բազային կայունության պահպանում դոլարի մասով՝ եվրոյի սեգմենտում առավել արտահայտված դինամիկայի պայմաններում: Այսպես, ըստ ՀՀ ԿԲ տվյալների, դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը տատանվել է տարբեր ուղղություններով՝ մարտի 30-ի 377,54 դրամի և ապրիլի 3-ի 376,98 դրամի սահմաններում: Նույն ժամանակահատվածում եվրոյի փոխարժեքը սկզբում նվազել է մինչև 432,19 դրամ, ապրիլի 1-ին բարձրացել է մինչև 437,55 դրամ, իսկ ապրիլի 3-ին իջել է մինչև 435,22 դրամ:
Սա կարող է բանկերի և ընկերությունների համար ապահովել դոլարային գործառնությունների հաշվարկների ավելի կանխատեսելի միջավայր, մինչդեռ եվրոյով արտաքին առևտրային գործարքների մասնակիցները ստիպված են հաշվի առնել ավելի զգալի կարճաժամկետ տատանումները:
2. Գնաճ և դրամավարկային շրջանակ. մարտի ցուցանիշը կազմել է 4,5%
Հայաստանի վիճակագրական կոմիտեն ապրիլի 3-ին հայտնեց, որ Հայաստանում 12-ամսյա գնաճը մարտին կազմել է 4,5%: Ընդ որում, փետրվարի համեմատ գներն աճել են 0,7%-ով: Բացի այդ, 2026 թվականի հունվար-մարտին գները 4,2%-ով բարձր են եղել, քան 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում:
Տվյալների նման համադրությունը կարող է ուժեղացնել ուշադրությունը գնային դինամիկայի, տոկոսադրույքների քաղաքականության և գործիքների եկամտաբերության հարաբերակցության նկատմամբ: Ֆինանսական հաստատությունների համար սա կարող է պահպանել ֆինանսավորման արժեքի գնահատման արդիականությունը, վարկառուների համար՝ ընթացիկ վարկային պայմանների, իսկ շուկայի համար ընդհանուր առմամբ՝ զգայունությունը հետագա մակրոտնտեսական ազդակների նկատմամբ:
3. ՀՀ ԿԲ և ԱՄՀ. օրակարգում են մակրոիրավիճակը, ռիսկերը և կառուցվածքային ուղենիշները
Մարտի 31-ին ՀՀ ԿԲ-ից հայտնեցին կարգավորողի նախագահ Մարտին Գալստյանի ամփոփիչ հանդիպման մասին Հայաստանում ԱՄՀ առաքելության ղեկավար Ալեքսանդր Տիմանի հետ: Ըստ ԿԲ հաղորդագրության՝ կողմերը քննարկել են մակրոտնտեսական իրավիճակը, առկա մարտահրավերները, քաղաքականության կարճաժամկետ ուղղությունները և հիմնադրամի կառուցվածքային ուղենիշների կատարման ընթացքը:
Նման հանդիպումը կարող է կարևոր լինել որպես ինստիտուցիոնալ ազդակ՝ ազգային կարգավորողի և միջազգային ֆինանսական կազմակերպության միջև համակարգման պահպանման համար: Այն պայմաններում, երբ գնաճային և արժութային դինամիկան մնում են ուշադրության կենտրոնում, կառուցվածքային ուղենիշների և ռիսկերի կառավարման քննարկումն ուժեղացնում է կարգավորող շրջանակի կանխատեսելիության նշանակությունը:
4. Սոցիալ-ֆինանսական գործիքներ. Հայաստանում պատրաստվում են ներդնել կենսաթոշակառուների համար հետադարձ հիփոթեքի ինստիտուտ
Ապրիլի 2-ին Կադաստրի կոմիտեի ղեկավար Սուրեն Թովմասյանը հայտարարեց, որ Հայաստանում նախատեսվում է ներդնել հետադարձ հիփոթեքի ինստիտուտը: Նրա խոսքով՝ մեխանիզմը վերաբերելու է անշարժ գույքի սեփականատեր հանդիսացող կենսաթոշակառուներին և կգործի համապատասխան օրենսդրական փաթեթի ընդունումից հետո։ Նախատեսվում է, որ բնակարանի սեփականատերը կկարողանա գույքը հանձնել հետադարձ հիփոթեքի և բանկից ստանալ ամսական վճարումներ՝ պահպանելով օբյեկտի նկատմամբ սեփականության իրավունքը:
Քանի որ խոսքը հայկական շուկայի համար նոր ֆինանսական գործիքի ներդրման մասին է, որը կապված է անշարժ գույքի, բանկային պրոդուկտների և երկարաժամկետ պարտավորությունների հետ, բանկային հատվածի համար սա կարող է նշանակել մանրածախ գործիքների տեսականու պոտենցիալ ընդլայնում, իսկ շուկայի համար՝ բնակարանային ակտիվների մոնետիզացիայի նոր մեխանիզմների քննարկում:
5. Կապիտալի շուկայի ենթակառուցվածք. CDA-ն օտարերկրյա անվանատիրոջ հաշիվ է բացում UzCSD-ում
Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիան (CDA) և Ուզբեկստանի արժեթղթերի կենտրոնական դեպոզիտարիան 2026 թվականի մարտի 30-ին ստորագրել են համագործակցության համաձայնագիր, որի շրջանակներում CDA-ն օտարերկրյա անվանատիրոջ հաշիվ է բացում UzCSD-ում: Ինչպես հայտնել են Հայաստանի ֆոնդային բորսայից, դա թույլ կտա իրականացնել արժեթղթերի հաշվառում և պահպանում, գործարքների սպասարկում և կորպորատիվ գործողությունների իրականացում՝ միջազգային ստանդարտներին համապատասխան:
Սա կարող է մատնանշել պրոֆեսիոնալ մասնակիցների համար ենթակառուցվածքային հնարավորությունների ընդլայնումը և կապիտալի շուկայի տարածաշրջանային կապերում դեպոզիտար օղակի դերի ուժեղացումը: Շուկայի համար ընդհանուր առմամբ սա կարող է ամրապնդել շարժումը ոչ միայն գործիքների թվի աճի, այլև դրանց անդրսահմանային հաշվառման, պահպանման և շրջանառության ուղիների զարգացման ուղղությամբ:
6. Կարգավորում և թափանցիկություն. Էկոնոմիկայի նախարարությունը կապիտալի շուկայի զարգացումը շաղկապում է թողարկողների կողմից տեղեկատվության բացահայտման հետ
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ֆինանսական ենթակառուցվածքների զարգացման վարչության պետ Հասմիկ Զաքարյանը «ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում, որը հրապարակվել է մարտի 30-ին, հայտարարել է, որ կապիտալի շուկայի հետագա խորացման հիմնական պայմաններից մեկը թողարկողների կողմից տեղեկատվության կանոնավոր և համադրելի բացահայտումն է: Նա նաև հայտնել է, որ քննարկումների կենտրոնում են առաջիկա 3–5 տարիների շուկայի կառուցվածքը, պարտատոմսերի սեգմենտի դերը, ոչ բանկային թողարկողների մասնակցության խթանումը և երկրորդային շուկայի իրացվելիության բարձրացումը:
Գերատեսչության գնահատմամբ՝ Հայաստանում կապիտալի շուկան արդեն իսկ աճ է գրանցել կորպորատիվ պարտատոմսերի հատվածում, սակայն հետագա զարգացումը կախված է ոչ միայն թողարկումների ծավալներից, այլև ներդրողների համար հասանելի տեղեկատվության որակից: Էկոնոմիկայի նախարարությունը նաև մատնանշում է շուկա դուրս գալու մատչելիության և ներդրողների պաշտպանվածության բավարար մակարդակի միջև հավասարակշռության անհրաժեշտությունը, իսկ քննարկվող միջոցառումները ներառում են տեղեկատվության ստանդարտացումը, թվայնացումը և ընթացակարգերի պարզեցումը:
Այս դիրքորոշումը կարող է ցույց տալ թափանցիկության դերի ուժեղացումը որպես շուկայական պայման թողարկողների, ներդրողների և ենթակառուցվածքային մասնակիցների համար: Ընկերությունների համար սա կարող է բարձրացնել տվյալների կանոնավոր բացահայտման նշանակությունը, ներդրողների համար՝ ռիսկերի գնահատման բազայի որակը, իսկ շուկայի համար ընդհանուր առմամբ՝ շեշտադրման տեղափոխումը քանակական աճից դեպի ինստիտուցիոնալ հասունություն և տեղեկատվության համադրելիություն:
Շաբաթվա ամփոփում
Գնային դինամիկան, արժութային եզրագիծը և ՀՀ ԿԲ շփումները ԱՄՀ-ի հետ ձևավորեցին շաբաթվա ընդհանուր ֆոնը, մինչդեռ կիրառական օրակարգում ուժեղացավ ուշադրությունը կապիտալի շուկայի կառուցվածքի և նոր ֆինանսական գործիքների նկատմամբ:
Հիմնական շեշտադրումը տեղափոխվում է ենթակառուցվածքների որակի և շուկայի կանոնների վրա: Դա արտահայտվեց և՛ անդրսահմանային դեպոզիտար փոխգործակցության թեմայում, և՛ թողարկողների կողմից տեղեկատվության բացահայտման ստանդարտների քննարկման մեջ, և՛ կենսաթոշակառուների համար հետադարձ հիփոթեքի նոր մեխանիզմում:
