ԵՐԵՎԱՆ, 2 նոյեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ Շաբաթվա ֆինանսական օրակարգը միավորեց բանկային կապիտալին ներկայացվող պահանջների վերանայումը, թեմատիկ պարտատոմսերի հիմքերի նախապատրաստումը և ֆինանսական ծառայությունների թվային ենթակառուցվածքի զարգացումը: Կապիտալի շուկայում ուշադրությունը կենտրոնացած էր պետական պարտատոմսերի վրա, իսկ հարկային օրակարգը ձևավորեցին եկամուտների հայտարարագրման կարգի փոփոխությունները:
1․ Բանկային կարգավորում. ԿԲ-ն սահմանել է կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերի նոր մակարդակ
Կենտրոնական բանկը հոկտեմբերի 26-ին հրապարակել է բանկերի կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերը 0.25 տոկոսային կետով՝ մինչև ռիսկով կշռված ակտիվների 2.25% բարձրացնելու մասին որոշումը: Որոշումն ընդունվել է ԿԲ Խորհրդի կողմից հոկտեմբերի 20-ին և ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի մայիսի 1-ից:
Գործնականում որոշումը կարող է սահմանել կապիտալի և վարկային գործառնությունների պլանավորման լրացուցիչ պարամետր:
2․ Թեմատիկ պարտատոմսեր. Ֆիննախը մշակում է թողարկումների հիմքերը
ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը մշակում է ներքին և միջազգային կապիտալի շուկաներում թեմատիկ պարտատոմսերի թողարկման համապարփակ հիմքեր: Ինչպես հոկտեմբերի 26-ին COP17-ի շրջանակում անցկացված միջոցառման ժամանակ հայտնել է ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը, փաստաթուղթը կսահմանի կայուն զարգացմանն ուղղված պարտքային գործիքների կիրառման պայմաններն ու չափանիշները:
Ֆինանսական ինստիտուտների և ներդրողների համար ընթացիկ փուլը նման գործիքների կիրառման կանոնների ձևավորումն է: Գործնական նշանակություն կարող են ունենալ ֆինանսավորվող ուղղությունների չափանիշները և ապագա թողարկումների պայմանները:
3․ Արտարժույթի շուկա. դոլարը և եվրոն նվազել են, ռուբլին ամրապնդվել է
ՀՀ ԿԲ տվյալներով՝ հոկտեմբերի 26-ից 30-ն ընկած ժամանակահատվածում դոլարի փոխարժեքը 360.88-ից նվազել է մինչև 360.14 դրամ՝ 0.21%-ով: Եվրոն էժանացել է 404.11-ից մինչև 403.36 դրամ՝ 0.19%-ով: Ռուբլու փոխարժեքն աճել է 4.4762-ից մինչև 4.4854 դրամ՝ 0.21%-ով:
Ընկերությունների համար նման դինամիկան կարող է նշանակել դոլարով և եվրոյով պարտավորությունների դրամային համարժեքի նվազում՝ այս արտարժույթներով մուտքերի արժեքի միաժամանակյա կրճատման պայմաններում: Ռուբլով վճարումների և հասույթի մասով հարաբերակցությունը փոխվել է հակառակ ուղղությամբ:
4․ Պետական պարտատոմսերի շուկա. AMX-ում տեղի են ունեցել տարբեր ժամկետայնության թղթերով գործարքներ
Հայաստանի ֆոնդային բորսայում հոկտեմբերի 29-ին տեղի է ունեցել 70 մլրդ դրամ ընդհանուր ծավալով երեք աճուրդ՝ 40 մլրդ դրամի 11-ամյա պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխում և 15-ական մլրդ դրամի եռամյա ու հնգամյա թղթերի հետգնում:
Միջին կշռված գնով եկամտաբերությունը կազմել է 8.8186%՝ 11-ամյա թողարկման համար, 7.8721%՝ եռամյա և 8.1792%՝ հնգամյա թողարկման համար: Այսպիսով, ընդհանուր ծավալը ներառել է ինչպես տեղաբաշխման միջոցով միջոցների ներգրավում, այնպես էլ նախկինում թողարկված պարտավորությունների հետգնման գործառնություններ:
Շուկայի մասնակիցների համար արդյունքները կարող են արտացոլել տարբեր ժամկետայնության պետական թղթերով գործառնությունների պայմանները:
5․ Ֆինտեխ և բանկային ենթակառուցվածք. ԿԲ-ն սահմանել է Open Banking-ի ուղղությունները
ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը Hetq ռեսուրսին տված հարցազրույցում հայտնել է Open Banking-ի և Open Finance-ի ներդրման, ինչպես նաև բանկային լիցենզավորման մոտեցումների փոփոխման ծրագրերի մասին: Քննարկվող ուղղությունների թվում նա նշել է ներդրումային բանկերը և առանձին էլեկտրոնային հնարավորություններով կազմակերպությունները:
Շուկայի համար հայտարարությունները կարող են նշանակել տվյալների հետ կարգավորող աշխատանքի և մասնակիցների մասնագիտացման ուղղությունները: Գործունեության գործնական պայմանները որոշվում են նորմատիվ ակտերով:
6․ Հաճախորդների պաշտպանություն. ԿԲ-ն զգուշացրել է կարգավորողի անունից կեղծված փաստաթղթերի մասին
Հոկտեմբերի 28-ին ԿԲ-ն հայտնել է քաղաքացիների անունով վարկեր ստանալու և այլ խարդախային գործողությունների համար կարգավորողի կողմից իբրև թե տրված կեղծ լիազորագրերի, տեղեկանքների և այլ փաստաթղթերի օգտագործման հաճախացած դեպքերի մասին:
Ֆինանսական կազմակերպությունների համար այս տեղեկությունը կրկին ընդգծում է ներկայացուցիչների լիազորությունների և փաստաթղթերի իսկության ստուգման կարևորությունը: Հաճախորդների համար գործնական նշանակություն կարող է ունենալ գործարքի հիմքի հաստատումը՝ մինչև տվյալների փոխանցումը կամ պարտավորությունների ձևակերպումը:
7․ Բրոքերային շուկա. ARKA–ի հետազոտությունն առանձնացրել է ներդրողների մասնակցության սահմանափակումները
«ԱՌԿԱ» գործակալությունը հոկտեմբերի 27-ին ներկայացրել է «Բրոքերային շուկան Հայաստանում — 2026» համեմատական հետազոտության ամփոփ տվյալները, որը հիմնված է շուկայի հինգ խոշոր մասնակիցների ներկայացուցիչների հետ հարցազրույցների վրա: Հետազոտության մեջ համադրված են բանկերի և ներդրումային ընկերությունների գնահատականները, հաճախորդների սպասարկման մոտեցումները և ֆինանսական գործիքների պահանջարկը:
Շուկայի մասնակիցների համար հետազոտությունը կարող է հիմք ծառայել բիզնես-մոդելների և հաճախորդային ռազմավարությունների համադրման համար: Դրա արդյունքները կարող են համակարգել ներդրումների խոչընդոտների գնահատականները և օգնել որոշել բրոքերային ծառայությունների զարգացման ուղղությունները:
8․ Եկամուտների հայտարարագրում. ընդլայնվել է ավտոմատ լրացումը և հստակեցվել են ժամկետները
ՀՀ ՊԵԿ-ը հոկտեմբերի 26-ին հայտնել է ֆիզանձանց ամենամյա եկամուտների հայտարարագրման պարզեցման մասին: Մասնավորապես, ընդլայնվել է ավտոմատ լրացվող տեղեկությունների ցանկը, նախատեսվել է նախապես լրացված հայտարարագրի ավտոմատ ներկայացում՝ ժամկետը լրանալուց հետո:
ՊԵԿ-ն ընդգծել է, որ հայտարարագրման համակարգը նոր հարկային պարտավորություններ չի սահմանում: Քաղաքացիների համար նշանակություն կարող են ունենալ նախապես լրացված տվյալների ստուգումը և անհրաժեշտ լրացումների կատարումը: Բանկերի հաճախորդների համար առանձին հարց կարող է մնալ տոկոսային եկամուտների ճշգրիտ արտացոլումը և դրանց ավտոմատ ներառման համաձայնության տրամադրումը:
Շաբաթվա արդյունքներ
Շաբաթը բնութագրվել է ֆինանսական շուկայի ինստիտուցիոնալ կարգավորման շարունակությամբ. բանկային կապիտալին ներկայացվող պահանջները լրացվել են սպասարկման թվային մոդելների քննարկմամբ և թեմատիկ պարտատոմսերի հիմքերի նախապատրաստմամբ: Պրոֆեսիոնալ մասնակիցների ուշադրության կենտրոնում մնում են կապիտալի պլանավորումը, պարտքային ֆինանսավորման պայմանները, արտարժութային դիրքերի կառավարումը և ֆինանսական տեղեկատվության ճշգրտությունը:
