ԵՐԵՎԱՆ, 6 հուլիսի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի ֆինանսական շուկայում շաբաթն անցավ կարգավորող և ինստիտուցիոնալ կարգավորման ռեժիմով: Կենտրոնում էին արժութային դինամիկան, բանկային կարգավորումը, կապիտալի շուկան, դրամական փոխանցումները, սոցիալ-ֆինանսական գործիքները և միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ փոխգործակցությունը:
- Բանկեր և քոմփլայենս. լուծարման փոխարեն ներդրվել է բանկերի վերակառուցման մեխանիզմ
ՀՀ Ազգային ժողովը հուլիսի 3-ին հաստատեց «Բանկերի վերակառուցման մասին» օրենքը և մի շարք հարակից օրենքներ։ Օրենքով առաջարկվում է ներդնել բանկերի վերակառուցման ինստիտուտ, որի կիրառման բացառիկ իրավասությունը կվերապահվի Հայաստանի Կենտրոնական բանկին։ Որպես հիմնական գործիքներ նախատեսված են բանկի վաճառքը, «կամուրջ-բանկի» մեխանիզմը, խնդրահարույց ակտիվների առանձնացումը և այլ միջոցներ, որոնք ուղղված են բանկի ֆինանսական համակարգի կայունացմանը՝ առանց դրա լուծարման։ Բանկային հատվածի համար սա կարևոր է, քանի որ ստեղծվում է արձագանքման նոր մեխանիզմ բանկի ֆինանսական վիճակի զգալի վատթարացման դեպքում։ Խնդրահարույց բանկերի հետ աշխատանքի առանձին ռեժիմի ձևավորումը կարող է ուժեղացնել ֆինանսական կայունության ինստիտուցիոնալ բազան և նվազեցնել համակարգի կախվածությունը լուծարման ընթացակարգից։
2. Արժութային շուկա. դոլարը գրեթե չի փոխվել, եվրոն և ռուբլին աճել են
Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ շաբաթվա ընթացքում հայկական դրամի նկատմամբ դոլարի փոխարժեքը չնչին նվազել է՝ հունիսի 29-ի 368,06 դրամից հուլիսի 3-ին հասնելով 367,79 դրամի, եվրոյի փոխարժեքն աճել է 419,81-ից մինչև 421,01 դրամ, ռուբլունը՝ 4,7315-ից մինչև 4,7586 դրամ։ Ներմուծման, արտահանման, արտարժութային վարկերի և անդրսահմանային վճարումների հաշվարկների փոխարժեքային պարամետրերը մնում են առանցքային բիզնեսի համար, ինչը գործնականում կարող է պահպանել արժութային պլանավորման աշխատանքային ռեժիմը՝ հիմնական արժույթների չափավոր փոփոխությունների պարագայում։
3. Սոցիալական ֆինանսներ. կենսաթոշակառուների համար հետադարձ հիփոթեքը կներդրվի 2027 թվականից
Հայաստանի խորհրդարանը հուլիսի 3-ին ընդունեց Քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ, որոնք նախատեսում են կենսաթոշակառուների համար հետադարձ հիփոթեքի ինստիտուտի և ամուսինների գույքային իրավունքների նոր տեսակի ներդրում։ ՀՀ կադաստրի կոմիտեի նախագահի տեղակալ Նանե Ղազարյանի խոսքով՝ սա ընդլայնում է քաղաքացիների գույքային իրավունքների իրացման հնարավորությունները և ստեղծում լրացուցիչ ֆինանսական գործիք, որը թույլ է տալիս պատկանող գույքի արժեքը վերածել եկամտի կայուն աղբյուրի։ Հաճախորդների համար մեխանիզմը նախատեսում է բնակարանի նկատմամբ սեփականության իրավունքի պահպանում՝ գույքի գրավադրմամբ վճարումներ ստանալու ընթացքում։ Գործնականում սա կարող է ընդլայնել ֆինանսական գործիքների տեսականին բանկային ծառայությունների, անշարժ գույքի և սոցիալական քաղաքականության հատման տիրույթում։
4. Նոր նշանակում. Ֆաբրիցիո Զարկոնեն գլխավորել է Համաշխարհային բանկի խումբը
Հայաստանում Ֆաբրիցիո Զարկոնեն հուլիսի 1-ից ստանձնել է Համաշխարհային բանկի Հայաստանի գրասենյակի ղեկավարի պաշտոնը՝ ընդլայնված լիազորություններով։ Նոր ձևաչափը նախատեսում է Հայաստանում ՀԲ խմբի կառույցների ղեկավարման միավորում՝ երկրի պետական և մասնավոր հատվածների առաջնահերթություններին ավելի համապարփակ աջակցություն ցուցաբերելու համար։ Սա կարող է ուժեղացնել պետական և մասնավոր հատվածների համար միջազգային աջակցության համակարգումը, ներառյալ՝ ենթակառուցվածքները, ներդրումային միջավայրը և ՓՄՁ-ների հասանելիությունը ֆինանսավորմանը։
5. Դրամական փոխանցումներ. 5 ամսում զուտ ներհոսքն աճել է 2,12 անգամ
ՀՀ ԿԲ տվյալներով՝ 2026 թ.-ի հունվար-մայիսին բանկային համակարգի միջոցով դեպի Հայաստան ֆիզիկական անձանց անունով անդրսահմանային փոխանցումների զուտ ներհոսքը կազմել է 1,08 մլրդ դոլար՝ 2025 թ.-ի նույն ժամանակահատվածի 511,7 մլն դոլարի դիմաց։ Մայիսին ցուցանիշը կազմել է 356,8 մլն դոլար՝ նախորդ տարվա 238,3 մլն դոլարի դիմաց։ Դեպի Հայաստան փոխանցումների հիմնական ուղղություններն են մնացել Ռուսաստանը և ԱՄՆ-ը։ Գործնականում սա կարող է մեծացնել անդրսահմանային փոխանցումների դերը ֆիզիկական անձանց սպասարկման, արժութային գործառնությունների և բնակչության վճարային ակտիվության մեջ։
6. Կապիտալի շուկա. ոչ հրապարակային ներդրումային հիմնադրամների մասնակիցների սահմանաչափն ավելացվել է մինչև 99
Հայաստանի Ազգային ժողովը հուլիսի 3-ին հաստատեց «Ներդրումային հիմնադրամների մասին» օրենքում փոփոխությունը։ Ոչ հրապարակային ներդրումային հիմնադրամի մասնակիցների առավելագույն թույլատրելի քանակը 49-ից հասցվել է 99-ի։ Նոր սահմանաչափը հստակեցնում է կարգավորման շրջանակները՝ առանց փոխելու ոչ հրապարակային հիմնադրամի հիմնական հատկանիշը՝ արժեթղթերի հրապարակային տեղաբաշխման արգելքը։ Սա կարող է ընդլայնել ներդրումային հիմնադրամների կառուցվածքավորման հնարավորությունները և կարգավորումը համապատասխանեցնել շուկայի ընթացիկ ծավալներին։
Շաբաթվա արդյունքները
Անցած շաբաթ հիմնական շեշտադրումը տեղափոխվել էր կարգավորող բազայի ամրապնդման, ներդրումային ենթակառուցվածքների ընդլայնման և բնակչության աճող ֆինանսական հոսքերի սպասարկման կողմը։ Ուշադրության առանցքային գործոններ են մնում արժութային դինամիկան, ֆինանսական կայունության մեխանիզմները, ֆոնդային շուկայի զարգացումը և բանկային համակարգում հաճախորդների հոսքերի որակը։
