ԵՐԵՎԱՆ, 17 օգոստոսի․/ԱՌԿԱ/․ Անցած շաբաթ Հայաստանի ֆինանսական օրակարգը կենտրոնացած էր վճարային և կրիպտոարժույթային ենթակառուցվածքների կարգավորման, կապիտալի շուկայի ակտիվության և համապարփակ բժշկական ապահովագրության հաջորդ փուլի պարամետրերի վրա: Ոչ բանկային վարկավորման հատվածում հրապարակված առաջին կիսամյակի ցուցանիշներն արձանագրել են վարկային կազմակերպությունների վարկային-լիզինգային պորտֆելի և ներդրումային պորտֆելի ծավալի աճ:
1․ Վճարային շուկա. ԿԲ-ն պարզեցրել է էլեկտրոնային դրամապանակների օգտագործման կանոնները
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի խորհուրդը, օգոստոսի 11-ի հաղորդագրության համաձայն, հաստատել է էլեկտրոնային փողերի թողարկման և օգտագործման կարգավորման փոփոխությունները: Չեղարկվել է էլեկտրոնային դրամապանակ բացելու համար բանկային հաշվի կամ վճարային քարտի պարտադիր առկայությունը, իսկ դրա համալրումն ու մարումը հասանելի են դարձել ինչպես անկանխիկ, այնպես էլ կանխիկ ձևով: Փողերի լվազման և ահաբեկչության ֆինանսավորմանն հակազդման օրենսդրության շրջանակում հաճախորդների նույնականացման և պատշաճ ուսումնասիրության պահանջները պահպանվում են:
Կարգավորումը կարող է ձևավորել էլեկտրոնային փողերի ավելի ինքնուրույն հատված վճարային շուկայի ներսում՝ պահպանելով գործող քոմփլայենսի պահանջները: Բանկերի և վճարային կազմակերպությունների համար սա կարող է նշանակել մրցակցային միջավայրի փոփոխություն հիմնական վճարային ծառայությունների և էլեկտրոնային դրամապանակների սպասարկման մասով:
2․ Կապիտալի շուկա. պետական պարտատոմսերի պահանջարկը գերազանցել է տեղաբաշխման ծավալը
Հայաստանի ֆոնդային բորսայում օգոստոսի 11-ին տեղի է ունեցել 40 մլրդ դրամ ծավալով հինգ տարվա պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդ: Համախառն պահանջարկը հասել է 69,37 մլրդ դրամի, միջին կշռված եկամտաբերությունը կազմել է 7,4768%, արժեկտրոնային տոկոսադրույքը՝ 7,6%:
Զուգահեռաբար կորպորատիվ պարտքային շուկայում ներկայացվել է նոր թողարկում. «ԻԿՈ ՄԱՇԻՆԵՐԻ» ՍՊԸ-ն հայտարարել է 1,1 մլրդ դրամ ծավալով անվանական արժեկտրոնային պարտատոմսերի տեղաբաշխման մասին: ԿԲ-ի կողմից գրանցված ծրագրային թողարկման տեղաբաշխումը նախատեսված է օգոստոսի 17-ից հոկտեմբերի 19-ը, կազմակերպիչն է Cube Invest-ը:
Պարտքային շուկայի երկու հատվածները միաժամանակ ցուցադրում են բորսայական ենթակառուցվածքների օգտագործումն ինչպես պետության, այնպես էլ մասնավոր էմիտենտների կողմից: Ինստիտուցիոնալ և մասնավոր ներդրողների համար սա կարող է ընդլայնել հասանելի գործիքների հավաքածուն՝ եկամտաբերության, ժամկետայնության և վարկային ռիսկի տարբեր պրոֆիլներով:
3․ Կրիպտոակտիվներ. ԿԲ-ն շարունակել է նորմատիվ բազայի ձևավորումը
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը օգոստոսի 12-ին հանրային քննարկման է ներկայացրել ևս երկու նորմատիվ ակտերի նախագծեր, որոնք անհրաժեշտ են «Կրիպտոակտիվների մասին» օրենքի կիրառման համար: Այսպիսով, կարգավորողը շարունակել է թվային ակտիվների կարգավորվող շուկայի գործունեության համար երկրորդային նորմատիվ բազայի ձևավորումը:
Ենթաօրենսդրական ակտերի վրա աշխատանքը կրիպտոակտիվների կարգավորումը շրջանակային օրենսդրական մակարդակից տեղափոխում է շուկայի մասնակիցների համար գործնական պահանջների հարթություն: Ֆինանսական հատվածի համար առանցքային նշանակություն կարող են ունենալ աշխատանքի, վերահսկողության և նոր կարգավորվող հատվածի հետ ավանդական ֆինանսական ենթակառուցվածքի փոխգործակցության միասնական կանոնները:
4․ Արտարժույթի շուկա. դոլարը շաբաթն ավարտել է գրեթե նույն մակարդակի վրա, ինչ սկզբում
Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ օգոստոսի 10-ին դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը կազմում էր 365,88 դրամ, եվրոյինը՝ 422,81 դրամ, ռուսական ռուբլունը՝ 4,4354 դրամ: Օգոստոսի 14-ի արդյունքներով դոլարը կազմել է 365,82 դրամ, եվրոն՝ 422,74 դրամ, ռուբլին՝ 4,3644 դրամ: Այսպիսով, դոլարի և եվրոյի փոխարժեքներն աշխատանքային շաբաթն ավարտել են գրեթե դրա սկզբի մակարդակներում, մինչդեռ ռուբլու փոխարժեքը նվազել է մոտ 1,6%-ով:
Բանկերի, արտարժութային պարտավորություններ ունեցող ընկերությունների և արտաքին առևտրի մասնակիցների համար նման դինամիկան կարող էր նշանակել աշխատանքային շաբաթվա ընթացքում դրամի դոլարային արժեքի համեմատաբար կայուն պահպանում, իսկ եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքների փոփոխությունները մնում էին առանձին գործոն այդ արժույթներով արտահայտված գործառնությունների համար:
5․ Վարկային կազմակերպություններ. պորտֆելները շարունակել են աճը առաջին կիսամյակում
Հայաստանի վարկային կազմակերպությունների համախառն վարկային-լիզինգային պորտֆելը հունիսի վերջի դրությամբ կազմել է 681,8 մլրդ դրամ՝ նախորդ եռամսյակի համեմատ ավելանալով 1,64%-ով, իսկ տարեսկզբից՝ 3,23%-ով: Միևնույն ժամանակ, վարկային կազմակերպությունների համախառն ներդրումային պորտֆելն առաջին կիսամյակի արդյունքներով գերազանցել է 102,3 մլրդ դրամը: Ցուցանիշը հաշվարկվել է գործող 44 վարկային կազմակերպություններից 18-ի հաշվետվությունների հիման վրա:
Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ հիմնական վարկային-լիզինգային գործունեությանը զուգահեռ նկատելի դեր են պահպանում ներդրումային գործիքները: Շուկայի համար սա կարող է նշանակել վարկային կազմակերպությունների միաժամանակյա ներկայություն որպես իրական հատվածին ֆինանսավորում տրամադրողների և որպես ֆինանսական ակտիվների շուկայի մասնակիցների:
6․ Ներդրումային միջավայր. ԿԲ-ն նշել է կանոնների կանխատեսելիության նշանակությունը
Միջազգային ներդրողներին կարող են զսպել ոչ այնքան Հայաստանում ներդրումների հետ կապված ռիսկերը, որքան խաղի կանոնների և մակրոտնտեսական միջավայրի անանխատեսելիությունը, հայտարարել է ՀՀ ԿԲ դրամավարկային քաղաքականության վարչության պետ Վազգեն Պողոսյանը: Նա ընդգծել է հետևողական կարգավորող միջավայրի և հասկանալի պայմանների նշանակությունը երկարաժամկետ ներդրումային որոշումներ կայացնելու համար:
Գործնականում ԿԲ-ի շեշտադրումն ուշադրությունը տեղափոխում է ներդրումային ռիսկերի ֆորմալ մակարդակից դեպի ինստիտուցիոնալ միջավայրի որակ: Բանկերի, ներդրումային ընկերությունների և պոտենցիալ օտարերկրյա ներդրողների համար առանցքային նշանակություն կարող են ունենալ պահանջների կայունությունը, կարգավորող ընթացակարգերի թափանցիկությունը և սահմանված կանոնների կիրառման հետևողականությունը:
7․ Համապարփակ բժշկական ապահովագրություն. քննարկվում է մոդելի մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ունեցող աշխատողների համար
Հայաստանի կառավարությունը օգոստոսի 12-ին ներկայացրել է 2027 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ունեցող վարձու աշխատողներին համապարփակ բժշկական ապահովագրության համակարգում ընդգրկելու մոտեցումը: Դիտարկվող մոդելում 10,8 հազար դրամ ամսական ապահովագրական վճարից պետությունը սուբսիդավորում է 4,4 հազար դրամը, աշխատողը վճարում է 2 հազար դրամ, իսկ գործատուն՝ ևս 4,4 հազար դրամ: Վերջնական պարամետրերը դեռևս գտնվում են քննարկման փուլում:
Բիզնեսի համար քննարկվող մոդելի առանցքային գործնական պարամետրր կարող է դառնալ գործատուի մասնակցությունն ապահովագրավճարի ֆինանսավորմանը: Ապահովագրական և ֆինանսական ենթակառուցվածքների համար ընդգրկման ընդլայնումը կարող է նշանակել դրամական հոսքերի մասշտաբի և համակարգի մասնակիցների թվի ավելացում:
Շաբաթվա արդյունքները
ԿԲ-ն ընդլայնել է էլեկտրոնային փողերի օգտագործման հնարավորությունները և շարունակել կրիպտոակտիվների շուկայի կարգավորման ձևավորումը, մինչդեռ պարտքային շուկան պահպանում էր ակտիվությունը ինչպես պետական, այնպես էլ կորպորատիվ հատվածում: Ինստիտուցիոնալ օրակարգում ավելացել է ուշադրությունը վճարային ենթակառուցվածքի և համապարփակ բժշկական ապահովագրության հաջորդ փուլի ֆինանսական մոդելի նկատմամբ:
