ԵՐԵՎԱՆ, 21 սեպտեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի ֆինանսական օրակարգն այս շաբաթ ձևավորվել է դրամավարկային քաղաքականության ուղղության փոփոխության, բանկային ֆինանսավորման արժեքի, գնաճի և արժութային շուկայում տիրող իրավիճակի շուրջ:
1. Դրամավարկային քաղաքականություն. ԿԲ-ն բարձրացրել է տոկոսադրույքը մինչև 6,75%
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի Խորհուրդը սեպտեմբերի 15-ին բարձրացրել է դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքը 0,25 տոկոսային կետով՝ մինչև 6,75%: Լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքը սահմանվել է 8,25%, ԿԲ-ի կողմից բանկերից ներգրավվող միջոցների տոկոսադրույքը՝ 5,25%: Որոշումը դարձել է տոկոսադրույքի առաջին բարձրացումը ավելի քան երեք տարվա ընթացքում:
ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը որոշումը բացատրել է նախ և առաջ բարձր ներքին պահանջարկի գործոններով: Կարգավորողը դիտարկում է իրավիճակի զարգացման տարբեր սցենարներ՝ հաշվի առնելով ներքին պահանջարկը, գնաճային սպասումները, արտաքին տնտեսական պայմանները և երկրի ռիսկի հավելավճարը:
Ֆինանսական շուկայի համար տոկոսադրույքի բարձրացումը կարող է նշանակել կարգավորողի վերջին որոշման ուղղության փոփոխություն՝ դրամավարկային պայմանների մեղմացման տևական ժամանակահատվածից հետո:
2. Բանկային հատված. ԿԲ տոկոսադրույքը և վարկավորման արժեքը
ԿԲ տոկոսադրույքի բարձրացումը կրկին ուշադրության կենտրոն է բերել բանկային ֆինանսավորման արժեքը: ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը չի բացառել Հայաստանում վարկերի տոկոսադրույքների բարձրացումը դրամավարկային քաղաքականության խստացման ցիկլի շարունակության դեպքում: Ընդ որում, նա ընդգծել է, որ տրանսմիսիոն մեխանիզմն աշխատում է ժամանակային հապաղումով։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, սեպտեմբերի 16-ին խորհրդարանում մեկնաբանելով այս թեման, հայտարարել է, որ երկրի ինքնիշխան վարկանիշի հետևողական բարձրացումը պետք է նպաստի տոկոսադրույքների նվազեցմանը: Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, ֆինանսական ռեսուրսների արժեքի վրա ազդում են արտաքին գնաճային գործոնները, այդ թվում՝ ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը և Հորմուզի նեղուցում տիրող իրավիճակը:
Այսպիսով, վարկավորման ընթացիկ արժեքը կարող է ձևավորվել տարբեր ուղղվածություն ունեցող գործոնների ազդեցության տակ՝ դրամավարկային պայմանների խստացման, ԿԲ տոկոսադրույքի տրանսմիսիայի, արտաքին գնաճային ճնշման և ինքնիշխան ռիսկի փոփոխության:
3. Արժութային շուկա. դոլարը կայուն է, եվրոն նվազել է, ռուբլին ՝ամրապնդվել
Հայաստանի արժութային շուկայում սեպտեմբերի 14–18-ի արդյունքներով դոլարի փոխարժեքը գրեթե չի փոխվել. ամերիկյան արժույթը թանկացել է 363,28 դրամից մինչև 363,44 դրամ, կամ առնվազն 0,05%:
Եվրոն այս ժամանակահատվածում նվազել է 419,23 դրամից մինչև 417,05 դրամ՝ մոտ 0,5%-ով: Ռուսական ռուբլին, ընդհակառակը, ամրապնդվել է 4,2997-ից մինչև 4,3123 դրամ՝ մոտ 0,3%-ով:
Բանկային և արժութային շուկաների համար նման դինամիկան կարող է նշանակել արժութային պայմանների հարաբերական կայունության պահպանում՝ դրամի նկատմամբ հիմնական արտարժույթների սահմանափակ տատանումների պարագայում:
4. Կապիտալի շուկա. ռիսկի հավելավճարը նվազել է մինչև մոտ 170 բազիսային կետ
Հայկական եվրոպարտատոմսերի գծով ռիսկի հավելավճարը նվազել է մինչև մոտ 170 բազիսային կետ, սեպտեմբերի 15-ին հայտնել է ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը: ԿԲ-ն դինամիկան կապում է ինչպես գլոբալ իրացվելիության և զարգացող շուկաների ակտիվների նկատմամբ պահանջարկի, այնպես էլ Հայաստանի համար յուրահատուկ գործոնների հետ, ներառյալ երկրի ռիսկի ընկալման փոփոխությունը:
Կապիտալի շուկայի համար դա կարող է նշանակել ներդրողների կողմից ընկալվող երկրի ռիսկի նվազում և Հայաստանի ինքնիշխան պարտքային գործիքների գնահատման ընթացիկ պայմանների բարելավում:
5. Ֆինանսական բարեփոխումներ. ԿԲ-ն և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը քննարկել են բանկերը, վճարումները և կապիտալի շուկան
ՀՀ ԿԲ-ն և ԱՄՀ առաքելությունը սեպտեմբերի 16-ին քննարկել են ՀՀ մակրոտնտեսական իրավիճակը, դրամավարկային և արժութային քաղաքականությունը, միջազգային պահուստները և ֆինանսական սեկտորի վիճակը: Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել գործող «Stand-By Arrangement» պահուստային համաձայնագրի շրջանակում կառուցվածքային ուղենիշերի կատարմանը:
Ֆինանսական հատվածի համար այս օրակարգը կարող է նշանակել համակարգային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների և ֆինանսական ենթակառուցվածքների կարգավորման շարունակություն: Աշխատանքը միաժամանակ ընդգրկում է բանկային կարգավորումը, վճարումները և կապիտալի շուկան:
6. Ներդրումային շուկա. Freedom Broker Armenia-ն գնահատել է ԿԲ տոկոսադրույքի բարձրացման ազդեցությունը
Freedom Broker Armenia-ի տնօրեն Հովակ Հովակիմյանը չի համարում, որ ԿԲ տոկոսադրույքի բարձրացումը 0,25 տ.կ.-ով էական ազդեցություն կունենա տեղական շուկայում շուկայական տրամադրությունների և ներդրումային ակտիվության վրա:
Պետական պարտատոմսերի շուկայում Հովակիմյանը հնարավոր է համարում գների վրա փոքր ճնշումը: Դրամավարկային քաղաքականության խստացման ցիկլի շարունակության դեպքում շուկայի արձագանքը, նրա գնահատմամբ, ավելի արտահայտված կլինի, սակայն ցածր իրացվելիությունը կարող է դանդաղեցնել առանձին թողարկումների վերագնահատումը:
Այսպիսով, վերջին ավելի քան երեք տարվա ընթացքում տոկոսադրույքի առաջին բարձրացումը շուկայի մասնակցի կողմից առայժմ դիտարկվում է նախ և առաջ որպես դրամավարկային պայմանների չափավոր ճշգրտում: Կապիտալի շուկայի համար անմիջական նշանակություն կարող է ունենալ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերության փոփոխությունը, առանձին հատվածների իրացվելիությունը և ֆինանսական գործիքների արժեքի մեջ ԿԲ որոշումների փոխանցման արագությունը:
7. Միջազգային պահուստներ. փոխանցումների և կապիտալի ներհոսքն ապահովել է ռեկորդային $6,5 մլրդ
Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստները օգոստոսին աճել են մինչև ռեկորդային $6,5 մլրդ՝ դրամական փոխանցումների և կապիտալի զգալի ներհոսքի շնորհիվ, ասվում է անցյալ շաբաթ հրապարակված Համաշխարհային բանկի սեպտեմբերյան ակնարկում: Այս ծավալը համապատասխանում է ներմուծման մոտ 4,3 ամսվա ծածկույթին:
Ֆինանսական շուկայի համար պահուստների ռեկորդային ծավալը կարող է նշանակել երկրի արտաքին ֆինանսական դիրքի ամրապնդում և արտարժութային իրացվելիության հավելյալ պաշարի ձևավորում:
8. Գնաճ. սննդամթերքին բաժին է ընկնում գների աճի 57%-ը
Համաշխարհային բանկի վերլուծաբանները նշում են, որ սննդամթերքին և ոչ ալկոհոլային խմիչքներին բաժին է ընկնում Հայաստանում գնաճի 57%-ը: Նշվում է, որ գնաճն օգոստոսին փոքր-ինչ նվազել է՝ հասնելով տարեկան կտրվածքով 4,4%-ի՝ հուլիսի տարեկան 4,5%-ի համեմատ, իսկ բազային գնաճը մոտ է ընդհանուր գնաճին, ինչն արտացոլում է բարձր ներքին պահանջարկը և թողարկման ճեղքվածքի կրճատումը:
Ֆինանսական շուկայի համար գնաճի նման կառուցվածքը կարող է մատնանշել ներքին պահանջարկի կողմից գնային ճնշման պահպանումը՝ չնայած օգոստոսին ընդհանուր գնաճի փոքր-ինչ դանդաղմանը:
Շաբաթվա արդյունքները
Շաբաթն նշանավորեց դրամավարկային քաղաքականության անցումը ավելի խիստ կարգավորման. ԿԲ-ն ավելի քան երեք տարվա ընթացքում առաջին անգամ բարձրացրեց տոկոսադրույքը, ընդ որում որոշման ազդեցությունը վարկավորման և կապիտալի շուկայի վրա սահմանվում է տրանսմիսիոն մեխանիզմի աշխատանքի արագությամբ և իրացվելիության վիճակով:
Շուկայի ուշադրության հիմնական ուղղություններն են մնում ԿԲ նոր տոկոսադրույքի փոխանցումը վարկային և պարտքային գործիքներին, գնաճային դինամիկան, արժութային հոսքերը և ֆինանսական կարգավորման հետագա կարգավորումը:
