ԵՐԵՎԱՆ, 4 նոյեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը պարզաբանել է, թե ինչու է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը մնացել անփոփոխ։
2025 թվականի նոյեմբերի 4-ի նիստում ԿԲ խորհուրդը որոշեց անփոփոխ թողնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ սահմանելով 6.75%:
«Մենք տեսնում ենք, որ Ա և Բ սցենարների ռիսկերը մեղմանում են: Բ սցենարի դեպքում մենք դիտարկում էին անշարժ գույքի գների կտրուկ անկման հնարավորություն: Մենք տեսնում ենք, որ այս անկումը տեղի է ունենում մեղմ, և գները աստիճանաբար կարգավորվում են: Կառավարությունը գտնվում է իր հարկաբյուջետային կարգապահության գագաթնակետին. պետական բյուջեի պակասուրդը կրճատվում է մինչև 4.5%: Սակայն մենք պետք է ուշադիր լինենք Ա սցենարի ռիսկերի նկատմամբ», – ասաց Գալստյանը։
Նրա խոսքով, 2025 թվականի երրորդ եռամսյակում համաշխարհային տնտեսությունում և Հայաստանի հիմնական գործընկեր երկրներում պահանջարկի աճի հետագա դանդաղման, իսկ ԱՄՆ-ում՝ զուգահեռաբար նաև գնաճի արագացման ռիսկերը պահպանվում են: ԱՄՆ-ի առևտրային քաղաքականության և դրա մակրոտնտեսական ազդեցությունների շուրջ անորոշությունը դեռևս առկա է: Միջնաժամկետում ԱՄՆ-ի պետական պարտքի մեծացման պայմաններում բարձր է մնում երկարաժամկետ տոկոսադրույքների աճի շուրջ անորոշությունների մակարդակը:
«Միջնաժամկետում ԱՄՆ-ի պետական պարտքի մեծացման պայմաններում բարձր է մնում երկարաժամկետ տոկոսադրույքների աճի շուրջ անորոշությունների մակարդակը: ԱՄՆ-ում սպառման աճի բարձր տեմպը շարունակում է նպաստել հարաբերականորեն բարձր տնտեսական աճի և գնաճային միջավայրի ձևավորմանը», – ասաց Գալստյանը։
Այդուհանդերձ, նա նշեց, որ ԱՄՆ-ում ֆինանսական ակտիվների գների հնարավոր ճշգրտման և աշխատաշուկայի պայմանների թուլացման ռիսկերը կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ միջնաժամկետ աճի հեռանկարի վրա: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի հիմնական գործընկեր մյուս երկրներում միջնաժամկետ աճի ու պահանջարկի թուլացման ռիսկերն աստիճանաբար առարկայանում են:
«Նավթի համաշխարհային գները շարունակում են նվազել, իսկ պարենի համաշխարհային գների աճը որոշակիորեն մեղմվել է։ Այնուամենայնիվ, աշխարհաքաղաքական անորոշությունները և միջազգային առևտրային հարաբերություններում լարվածությունը շարունակում են համաշխարհային տնտեսությունում գնաճի տատանողականության աղբյուր հանդիսանալ: Այս համատեքստում, հաշվի առնելով մի կողմից՝ թույլ պահանջարկի միջավայրի ձևավորման, իսկ մյուս կողմից՝ բարձր գնաճային միջավայրի պահպանման ռիսկերը, հավանական է, որ առաջատար երկրների կենտրոնական բանկերն առաջիկայում հիմնականում կպահպանեն կամ աստիճանաբար կթուլացնեն դրամավարկային խիստ պայմանները», – ասաց Գալստյանը։
Նա հիշեցրեց, որ 2025 թվականի երրորդ եռամսյակում Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունն ավելացել է: Բարձր տնտեսական ակտիվությանը շարունակել է զգալիորեն նպաստել շինարարության և ծառայությունների ճյուղերի բարձր աճը, ինչպես նաև որոշ կարճաժամկետ ոչ կառուցվածքային գործոնների ազդեցությունը:
«2024 թվականին և 2025 թվականի առաջին եռամսյակում արձանագրված դանդաղումից հետո, 2025 թվականի երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում արձանագրվել է տեղական ապրանքների և ծառայությունների նկատմամբ արտաքին պահանջարկի աճ: Միևնույն ժամանակ, ներքին պահանջարկի հետագա միտումների վերաբերյալ անորոշությունները պահպանվում են: Նման իրավիճակում, պահանջարկի ազդեցությունը գնաճի վրա դեռևս գնահատվում է չեզոք, իսկ գնաճի ընթացիկ միտումներն առավելապես պայմանավորված են որոշ առաջարկի գործոններով», – ասաց Գալստյանը։
Նա նշեց, որ զուգահեռաբար՝ աշխատավարձերի աճը, կոշտ գներով բնութագրվող ծառայությունների գնաճը և գնաճային սպասումները հիմնականում դրսևորում են կայունացման միտումներ: Միաժամանակ, կարճաժամկետ և միջնաժամկետ հորիզոնում առկա են հարկաբյուջետային քաղաքականության կողմից ներքին պահանջարկի ընդլայնման ռիսկեր:
«Քննարկված ռիսկերի և առկա անորոշությունների պայմաններում, մի կողմից՝ Խորհուրդը դիտարկել է Ա տիպի սցենարներ՝ կապված հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությամբ ԱՄՆ չեզոք տոկոսադրույքի հնարավոր աճի, ինչպես նաև ներքին տնտեսությունում ավելցուկային պահանջարկի պայմանների ձևավորման հետ, որոնք պահանջում են շուկայական սպասումների համեմատությամբ քաղաքականության ավելի բարձր տոկոսադրույքների ուղի», – ասաց Գալստյանը։
Մյուս կողմից, նրա խոսքով, Խորհուրդը քննարկել է Բ տիպի սցենարներ՝ ներառյալ համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղման հեռանկարի և անշարժ գույքի գների հնարավոր, աստիճանական ճշգրտման պայմաններում տնտեսությունում թույլ պահանջարկի միջավայրի ձևավորման ու խորացման վերաբերյալ ռիսկեր, որոնք ենթադրում են շուկայական սպասումների համեմատությամբ քաղաքականության ավելի ցածր տոկոսադրույքների ուղի:
«Արդյունքում՝ կարևորելով Ա տիպի սցենարներից բխող մակրոտնտեսական ազդեցությունների կառավարման անհրաժեշտությունը՝ ՀՀ ԿԲ խորհուրդը ներկա շրջափուլում որոշեց անփոփոխ թողնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը։ Խորհուրդը կշարունակի մշտադիտարկել տնտեսության զարգացման սցենարները և պատրաստ է ձեռնարկելու համարժեք գործողություններ՝ միջնաժամկետ հորիզոնում գնաճի 3% նպատակի և գների կայունության ապահովման համար», – ասաց Գալստյանը։
Տոկոսադրույքի մասին
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի վերաբերյալ ԿԲ – ի որոշումը համընկել է կանխատեսման հետ, որը Freedom Broker Armenia–ն օրերս ներկայացրել էր «ԱՌԿԱ» գործակալությանը։ «Սա ռացիոնալ ընտրություն է. «սպասենք և տեսնենք» քաղաքականությունը Կենտրոնական բանկին մանևրելու տարածք է տալիս։ Եթե գնաճը արագանա կամ արժութային շուկայում անկայունություն առաջանա, կարգավորող մարմինը իրավունք ունի խստացնել պայմանները։ Եթե տվյալները ցույց տան հետագա սառեցում, կարելի է քննարկել նվազեցման հարցը», – ասվում է մեկնաբանության մեջ։
2023 թվականի հունիսից հետո ՀՀ Կենտրոնական բանկն անդադար իջեցնում է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ 2025 թվականի փետրվարին այն աստիճանաբար 10.75%-ից հասցնելով 6.75%-ի։ Դրանից հետո տոկոսադրույքը մնացել է անփոփոխ, այդ թվում՝ կարգավորողի՝ այս տարվա սեպտեմբերի 16-ի որոշումը։
