ԵՐԵՎԱՆ, 9 սեպտեմբերի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի տնտեսությունն աճում է, երկրում զգալի մասնավոր կապիտալ կա, իսկ շուկայի զարգացման համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքն ու օրենսդրական դաշտը Գոռ Գևորգյանը բավարար է գնահատում։
Այդուհանդերձ, տնտեսության ֆինանսավորումը շարունակում է մեծապես հիմնված մնալ բանկային վարկավորման վրա։ Կապիտալի շուկայի հետագա զարգացման հիմնական սահմանափակումներից մեկն անբավարար իրացվելիությունն է, կարծում է Landmark Capital ներդրումային ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրեն (CEO) Գոռ Գևորգյանը։
«ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում նա ներկայացրել է, թե ինչ փոփոխություններ են անհրաժեշտ Հայաստանի կապիտալի շուկային, ինչու մասնավոր ներդրողները չեն կարող ինքնուրույն լուծել իրացվելիության խնդիրը և ինչ հնարավորություններ կարող են բացել Հայաստանի համար միջազգային ֆինանսական գործիքները։
Armbanks-ն առանձնացրել է հարցազրույցի հինգ գլխավոր եզրակացությունները։
1. Գլխավոր խնդիրն իրացվելիությունն է, ոչ թե ֆինանսական գրագիտությունը
Բնակչության անբավարար ֆինանսական գրագիտությունը հաճախ նշվում է որպես Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտներից մեկը։ Գևորգյանը համաձայն չէ այս գնահատականի հետ։
Նրա կարծիքով՝ առանցքային խնդիրը շուկայի իրացվելիությունն է։ Մասնավոր ներդրողները, որպես կանոն, գալիս են արդեն ձևավորված շուկա, ոչ թե իրենք են այն ձևավորում։
Գևորգյանի գնահատմամբ՝ շուկայի իրացվելիությունը նախևառաջ պետք է ապահովեն պրոֆեսիոնալ մասնակիցները՝ բանկերն ու ներդրումային ընկերությունները։ Հենց իրացվելի շուկայի առկայությունը կարող է հետագայում ընդլայնել մասնավոր ներդրողների ներգրավման հնարավորությունները։
2. Տնտեսությանը բանկային վարկավորման այլընտրանքներ են անհրաժեշտ
Գևորգյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանի տնտեսության ֆինանսավորումը շարունակում է հիմնականում իրականացվել բանկային վարկերի միջոցով։
Տնտեսության աճին զուգահեռ անհրաժեշտ է զարգացնել կապիտալի ներգրավման այլընտրանքային ուղիները։ Դրանց թվում նա առանձնացնում է՝
- կորպորատիվ պարտատոմսերը,
- բաժնային կամ բաժնետիրական ֆինանսավորումը,
- մասնավոր ֆինանսավորումը,
- կառուցվածքային արտադրանքները,
- հեռանկարում՝ ավելի ակտիվ IPO շուկան։
Այսպիսով, խոսքը ոչ թե բանկային ֆինանսավորումը փոխարինելու, այլ ընկերությունների համար հասանելի կապիտալի ներգրավման գործիքների շրջանակն ընդլայնելու մասին է։
3. Հայաստանի շուկային միջազգային իրացվելի գործիքներ են անհրաժեշտ
Landmark Capital-ի ղեկավարը որպես զարգացման ևս մեկ ուղղություն առանձնացնում է միջազգային ֆինանսական գործիքների հասանելիության ընդլայնումը։
Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի շուկան չափազանց կենտրոնացած է տեղական պարտատոմսերի և հայկականների հետ փոխկապակցված որոշ ակտիվների վրա։ Մինչդեռ տեղական ֆինանսական ընկերությունները կարող են առաջարկել արևմտյան շուկաներում հասանելի գործիքներ, այդ թվում՝ միջազգային ներդրումային հիմնադրամներ և ETF-ներ։
Գևորգյանն այստեղ ևս առանցքային գործոն է համարում իրացվելիությունը։ Նրա գնահատմամբ՝ դա ներդրողին հետաքրքրող առաջնային չափանիշներից մեկն է, որից հետո միայն դիտարկվում են եկամտաբերությունն ու գործիքի մյուս բնութագրերը։
4. US Treasuries–ի նկատմամբ Հայաստանի եվրոբոնդերի սփրեդը պատմականորեն ցածր մակարդակում է․ գնահատական
Գևորգյանն առանձին ուշադրություն է հրավիրում Հայաստանի ինքնիշխան եվրոբոնդերի վրա։
Հարցազրույցում նրա ներկայացրած գնահատականի համաձայն՝ դրանց եկամտաբերությունը կազմում է շուրջ 6,1–6,2%, մինչդեռ ԱՄՆ 10-ամյա գանձապետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը մոտ 4,7% է։
Տարբերությունը կազմում է շուրջ 1,4–1,5 տոկոսային կետ։
Գևորգյանն այս սփրեդը պատմականորեն ցածր է համարում և մեկնաբանում որպես օտարերկրյա ներդրողների կողմից Հայաստանի ռիսկերի համեմատաբար ցածր գնահատման նշան։ Նշված թվերը և դրանց մեկնաբանությունը զրուցակցի գնահատականն են սեպտեմբերի 7-ի հարցազրույցի պահին։
5. Հայաստանը կարող է հավակնել տարածաշրջանային ֆինանսական հաբի դերին
Գևորգյանը ևս մեկ հնարավոր ուղղություն է համարում Հայաստանի՝ որպես տարածաշրջանային ֆինանսական կենտրոնի զարգացումը։
Նրա կարծիքով՝ ներքին շուկայի փոքր չափն ինքնին ֆինանսական ծառայությունների զարգացման գլխավոր սահմանափակումը չէ։ Առավել կարևոր է միջազգային մակարդակի ենթակառուցվածքի ստեղծումը։
Գևորգյանն այս հնարավորությունը կապում է նաև աշխարհաքաղաքական իրավիճակի հետ։ Նրա գնահատմամբ՝ կապիտալն ու բիզնեսը հետաքրքրված են այնպիսի իրավասություններով, որոնք կարող են կայունություն ապահովել միջազգային ֆինանսական համակարգի շրջանակում։
Ի՞նչ է ստացվում արդյունքում
Գևորգյանի հինգ թեզերը ձևավորում են մեկ ընդհանուր պատկեր․ Հայաստանի կապիտալի շուկայի հետագա զարգացումը նա նախևառաջ կապում է իրացվելիության բարձրացման, ֆինանսավորման ոչ բանկային ուղիների ընդլայնման, միջազգային գործիքների հասանելիության և շուկայի պրոֆեսիոնալ մասնակիցների առավել ակտիվ դերակատարության հետ։
Միաժամանակ կապիտալի շուկայի զարգացումը դիտարկվում է ոչ թե որպես բանկային համակարգի այլընտրանք, այլ որպես Հայաստանի տնտեսության համար ֆինանսական ենթակառուցվածքի և կապիտալի ներգրավման հնարավորությունների ընդլայնում։
«ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված Գոռ Գևորգյանի ամբողական հարցազրույցը
Գործընկերային նյութ: Նյութում երկայացված կարծիքներն ու գնահատականները պատկանում են զրուցակցին: Նյութում տեղ գտած տեղեկատվությունը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ և չի հանդիսանում անհատական ներդրումային առաջարկություն կամ որևէ ֆինանսական գործիք ձեռք բերելու կամ վաճառելու առաջարկ: Ներդրումները կապված են ռիսկի հետ, ներառյալ ներդրված միջոցները կորցնելու ռիսկը: Անցյալում ստացված եկամտաբերությունը չի երաշխավորում եկամտաբերություն ապագայում:
